Provincie Noord-Brabant en Midpoint Brabant verkennen samenwerking leisureprogramma

Namens Midpoint Brabant hebben Fons Jurgens (voorzitter stuurgroep), Bas Kapitein (directeur) en Joost Melis (programmamanager Smart Leisure) op 4 oktober het strategisch programmaplan Leisure for a better Society aangeboden aan gedeputeerde Stijn Smeulders van Provincie Noord-Brabant (portefeuille Bestuur, Veiligheid, Cultuur, Sport en Erfgoed).

Leisure for a better Society gaat over het benutten van de innovatiekracht van leisure om de leefbaarheid en beleving van Midden-Brabant verder te ontwikkelen. Hierbij draait het niet alleen om economische ambities, maar ook om sociaal-maatschappelijke impact. Met als hoofdopgaven digitalisering, verduurzaming en talentontwikkeling, en drie programmalijnen: concurrerende & circulaire economie, slimme mobiliteit & bereikbaarheid en vitaal platteland & duurzame verstedelijking.

Provincie Noord-Brabant en Midpoint Brabant hebben afgesproken om de komende tijd met elkaar te verkennen hoe dit leisureprogramma kan bijdragen aan de maatschappelijke verankering van de Brabantse transitieopgaven en de hieraan gekoppelde provinciale beleidsdoelstellingen.

Het programma is ontwikkeld door Midpoint Brabant, in nauwe samenwerking met House of Leisure en haar partnernetwerk. Midpoint Brabant is de regionale economische ontwikkelorganisatie van Midden-Brabant, waarin bedrijfsleven, onderwijs, overheid en maatschappelijke partners zijn vertegenwoordigd.

Meer info:

Joost Melis, Midpoint Brabant Smart Leisure, tel. 06-82578506, mail joostmelis@midpointbrabant.nl


Midpoint Brabant zet met nieuw programma ‘Leisure for a Better Society’ in op maatschappelijke impact

Midden-Brabant ontwikkelen tot dé slimme, duurzame en mensgerichte economische topregio van Nederland. Dat is waar de regionale ontwikkelingsorganisatie Midpoint Brabant voor gaat. Samen met vertegenwoordigers van bedrijfsleven, onderwijs, overheid en maatschappelijke partners hebben Midpoint Brabant en het programmabureau House of Leisure een strategisch plan voor 2021-2024 ontwikkeld. Met het nieuwe programma benutten we de innovatiekracht van het leisure ecosysteem om de [be]leefbaarheid van Brabant te verbeteren.

Het lopende Smart Leisure programma draait om destinatieontwikkeling. Met als doel om bezoekers naar de regio te trekken en hen de kracht en kwaliteit van Midden-Brabant te laten ervaren. Bezoekers die langer blijven en meer besteden, betekent hogere inkomsten, groei van de werkgelegenheid én versterking van de Brabantse identiteit.

Joost Melis, programmamanager Midpoint Brabant Smart Leisure: “Tegelijkertijd staat de leefbaarheid van Brabant onder druk, vooral de natuur en het landschap. We staan voor grote uitdagingen, zoals voor klimaat, energie, woningbouw, digitalisering, mobiliteit en bereikbaarheid. Zo groot en veelomvattend dat ze maar moeilijk te bevatten zijn. Om mensen hierin mee te nemen is een nieuwe aanpak nodig. Hoe kunnen we dicht bij huis bijdragen aan een betere wereld? Hoe betrekken we het publiek bij maatschappelijke items, zoals de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties? Juist het vrijetijdsdomein biedt kansen als experimenteerruimte om gedragsverandering op gang te brengen.”

Omgevingsvisie

In het nieuwe bestuursakkoord van de provincie Noord-Brabant is een nieuw beleidskader aangekondigd voor Vrijetijdseconomie, Cultuur en Sport. De Brabantse Omgevingsvisie vormt het vertrekpunt voor het kader Levendig Brabant 2030. De provincie gaat werken aan zes hoofdopgaven: een gezonde en veilige leefomgeving, energietransitie, klimaatproof, duurzame verstedelijking, vitaal platteland en mobiliteit, een concurrerende en duurzame economie en leefbaarheid.

Joost licht toe: “Hier kan leisure een waardevolle bijdrage leveren, met beleving en verbeeldingskracht. Met Leisure for a Better Society benutten we de innovatiekracht van het leisure ecosysteem in Midden-Brabant.  Met als hoofdopgaven digitalisering, verduurzaming en talentontwikkeling, en drie programmalijnen: concurrerende & circulaire economie, slimme mobiliteit & bereikbaarheid en vitaal platteland & duurzame verstedelijking. Deze hebben we verwerkt tot een kompas dat hieraan richting gaat geven. Aan het programma zijn verschillende ateliers verbonden. Hierin gaan we in co-creatie aan de slag met bedrijven en organisaties die al dan niet verbonden zijn aan het House of Leisure. We gaan experimenteren en ondervinden welke innovaties kunnen zorgen voor duurzame groei van de leisure sector.”

Versnelling

Het doel van Leisure for a Better Society is de Brabantse economie toekomstbestendiger te maken. Het leisure ecosysteem is in Midden-Brabant goed ontwikkeld en georganiseerd. Deze regio vervult in leisure een voortrekkersrol voor de hele provincie. De initiërende en faciliterende rol van Midpoint Brabant en de innovatiekracht van het House of Leisure werken als een versnellingskamer en geven invulling aan de uitvoeringskracht. De ‘multihelix’ van ondernemingen, onderwijs, overheden en maatschappelijke organisaties gaat aan de gang met de hoofdopgaven van dit programma. Ieder vanuit zijn eigen kracht met mensen en middelen.

Joost tot slot: “Allereerst gaan we voor de genoemde programmalijnen vier ateliers in stelling brengen. Daarnaast ondersteunen we ontwikkelingen die het leisure ecosysteem in Brabant versterken, zoals de uitbreiding van de Efteling en de plannen van Libéma. En we gaan de volgende fase inzetten van ons vlaggenschip-project Van Gogh Homeland Experience: van verkenning naar ontwerp. Kortom, in Midden-Brabant zetten we in op ‘Leisure for a Better Society’.”

INTERESSE IN DE SMART LEISURE PLANNEN VAN MIDPOINT BRABANT? LEES HET HIER!


Van Gogh Homeland Experience: Brabantse innovatie en verbeelding

Dit is een publicatie van Uncover.

In 2016 namen de grootste Brabantse werkgevers in de vrijetijdssector, de Efteling en Libéma, samen met Midpoint Brabant het initiatief tot de oprichting van de stichting House of Leisure met als doel de versterking en vernieuwing van onderscheidend leisure-aanbod in Brabant. Een belangrijke ambitie is ontwikkeling van een ‘derde iconische leisure hotspot’, naast De Efteling en Beekse Bergen, die de Brabantse identiteit versterkt. Om daarmee de aantrekkingskracht van Brabant als (inter)nationale toeristische bestemming te verstevigen en het dag- en meerdaags bezoek te bevorderen en te spreiden in tijd en ruimte. Na een oriëntatie op voornamelijk internationale partners verschoof het vizier naar de geboortegrond van de bekendste Brabantse meester allertijden: Vincent van Gogh.

Onder het motto ‘Leisure for a better Society’ treedt de Van Gogh Homeland Experience in de voetsporen van de Brabantse meester. Uncover magazine publiceerde een uitgebreid artikel over de ontwikkelingen van dit spraakmakende Brabantse leisure initiatief, waarbij maatschappelijke opgaven als landbouwhervorming, duurzaamheid en mobiliteit de drijvende kracht vormen.

Lees het gehele artikel hier.


RBT De Langstraat: “Onze regio is de tuin van Brabant”

De Efteling, Nationaal Park Loonse en Drunense Duinen, vestingstad Heusden, Europa’s oudste neo-Byzantijnse kerk Sint Jan de Doper en binnenkort het Schoenenmuseum in Waalwijk. Waar in Nederland vind je een regio met zulke toonaangevende attracties in zo’n prachtige natuuromgeving? Niet voor niets noemt de regio De Langstraat zich de ‘tuin van Brabant’. Een groene zone tussen Tilburg, Breda, ’s-Hertogenbosch en fraaie aangrenzende buitengebieden zoals Biesbosch, Vught en Oisterwijk. Een ideale omgeving voor dagtrips en korte en lange verblijfsvakanties.

Aileen Kok is sinds twee jaar manager van RBT De Langstraat, het Regionaal Bureau voor Toerisme dat is gehuisvest in de Centrale Bibliotheek in Waalwijk. Namens de gemeenten Waalwijk, Heusden, Loon op Zand en Dongen richt het zich op een duurzame groei van de vrijetijdssector. Oftewel: het bevorderen van economie, toerisme, cultuur, werkgelegenheid en leefbaarheid in De Langstraat. Aileen licht toe: “Naast de inwoners van onze vier gemeenten en bezoekers uit de omliggende regio richten we ons op de (inter)nationale bezoekers. We doen dat via onze iconen. De Efteling is met vijf miljoen bezoekers per jaar één van de grootste trekpleister in Nederland. De Belgische en met name de Duitse bezoekers zijn bereid om een twee tot drie uur te reizen naar onze regio en hier één of meerdere dagen te overnachten. Zij besteden maar liefst drie keer zoveel als de Nederlandse gasten. Bij het realiseren van ‘meer bezoekers, bestedingen en bezetting’ werken we nauw samen met diverse partijen, waaronder VisitBrabant en House of Leisure van Midpoint Brabant.”

Ontdekken van verborgen plekken

Onvergetelijke dagtrips en een langer verblijf in De Langstraat. Daar is RBT De Langstraat dagelijks mee bezig. Als je ziet wat hier allemaal te beleven is, dan geloof je je ogen niet. Wandelen, fietsen, skeeleren… op allerlei manieren kun je de verborgen plekken ontdekken waar je in je dagelijkse drukke leven vaak aan voorbij gaat. Aileen: “We creëren belevingen op basis van de typische kenmerken van onze regio: samen, spelen en familiair. Onze initiatieven zijn vooral bestemd voor mensen die gaan voor gezelligheid, samen genieten en kinderlijk plezier. Mensen die niet alleen rust zoeken, maar er graag op uit trekken om geïnspireerd te raken en ook zelf actief te zijn. Zo zijn er onder andere wel 50 wandel- en fietsroutes die je kan volgen. In 2022 komen we bovendien met een onlineboekingsmodule. Zo bieden we  marketingondersteuning aan ondernemers in onze regio, die ook zelf met nieuwe ideeën komen. Met name in de lederbranche zien we creatieve dingen, onder meer op het gebied van het circulair maken van producten en hergebruik van restproducten. In Waalwijk en Dongen komen centra voor circulair leder. Gaaf is ook de Wet Blue wandeling door Waalwijk waarbij diverse gebouwen ’s avonds zijn uitgelicht in blauw, de kleur die een dierenhuid krijgt nadat deze een tijd in een bad heeft gelegen.”

Fiets & leder routes

RBT De Langstraat werkt nauw samen met Verrassend Langstraat & meer, een evenementenbureau voor bedrijfsuitjes. De oprichtster Saskia Bodelier vertelt met passie over de inspirerende leder- en fietsroutes die zij organiseert: “De Langstraat is eeuwenlang hét wereldwijde centrum van de leder- en schoenenindustrie geweest. Nog altijd zijn er hier meer dan 300 bedrijven actief in deze sector en is 25 procent van alle Nederlandse schoenproducent in De Langstraat gevestigd. Waalwijk kent de grootst concentratie schoenhandelsbedrijven in Europa. Hoe mooi en logisch is het dan om die schitterende natuuromgeving te combineren met het tonen van de rijke historie waar we hier zo trots op zijn. Zo zijn de fiets & leder routes ontstaan.”

Wat maak je zoal mee op deze routes? Saskia vervolgt: “Al fietsend ontdek je de verborgen pareltjes via QR-codes die toegang geven tot video’s. Bij route Oost in Waalwijk en Drunen kom je tijdens een rit van 25 kilometer langs de voormalige schoenfabrieken Van Haren en rijd je via het Halve Zolenpad naar Durea (gespecialiseerd in breedtematen), de nog altijd actieve schoenfabriek Van Drunen en Topfinish Coen van Rooij. Je start bij Stadsbrouwerij Sint Crispijn en eindigt bij het nieuwe Waalwijkse Schoenenmuseum dat begin 2022 haar deuren opent op het Raadhuisplein. Samen met de Markt wordt dit plein de komende maanden volledig vernieuwd en vergroend.”

En route West? Saskia: “Deze is 39 kilometer en loopt door de Loon op Zand en Dongen. Dit gebied is vooral bekend geworden van de looierijen, vanwege de aanwezigheid van vee, bossen met eiken en stromend water. Je zou deze fietsroute kunnen starten in Dongen bij het Heuvelpark en vervolgen naar het Museum De Looierij en de voormalige Ligtenberg fabriek. Hier kun je ervaren hoe het er aan toe ging en wat er nog steeds gedaan wordt. Vervolgens activeer je de QR-code in Kaatsheuvel bij de wereldberoemde tassenmaker Henk Meijers, Schoenfabriek van Beers en het industrieel monument Meester Schoenmaker. De route eindigt in Loon op Zand bij De Gouden Laars en de imposante lederfabriek Gebroeders Van Esch waar het hele nalooiproces nog altijd op ambachtelijke wijze wordt verricht, met milieuvriendelijke middelen en reiniging en hergebruik van water.”

Fiets & food routes

Saskia tot slot: “Bij de fiets & food routes kom je weer op allerlei andere plekken. Ook hier is er een route Oost en West. De nadruk ligt hier op gezonde en biologische voeding. En uiteraard op échte streekproducten. Net als de lederroutes zijn deze volledig gratis. Je kunt deze rijden via de routemodules op de website van Bezoek de Langstraat. Bij de foodroutes kun je ook een foodarrangement voor € 19,50 nemen. Zo kun je ook zelf iets proeven uit de tuin van Brabant: De Langstraat.”

Meer weten?

Meer weten over RBT De Langstraat, de fietsroutes en wat er allemaal te doen is in De Langstraat. Check dan deze websites:


Onderzoek naar gebiedsontwikkeling Museumkwartier van start

In opdracht van de gemeente Tilburg organiseerde House of Leisure van Midpoint Brabant op 13 juli een kick-off sessie voor het onderzoek naar de gebiedsontwikkeling van het Museumkwartier. 25 experts uit diverse disciplines bogen zich over de vraag: “Hoe kunnen we het Museumkwartier verder versterken als zone voor creatief ondernemerschap én als bruisend stadsdeel waar je fijn kunt wonen en werken in een bijzondere cultuurhistorische omgeving.”

Het Museumkwartier is het gebied ten noorden van het stadscentrum, met twee musea van internationale allure: De Pont museum en hetTextielMuseum. Het Drögepand naast het TextielMuseum krijgt mogelijk een herbestemming als ‘circulaire textielhub’. Ook het fraaie Wilhelminapark behoort tot deze zone. Het is een divers gebied met een rijke historie en een sterke vertegenwoordiging van de creatieve sector. Gemeente Tilburg wil het Museumkwartier nadrukkelijker profileren als zone voor creatief ondernemerschap, met bekendheid ook buiten Tilburg.

Aantrekkelijke routes en ruimten

Bij de kick-off sessie is ook gekeken naar hoe je de verbindingen van beide musea met de binnenstad en met name de Spoorzone kunt verbeteren en verfraaien. Fijne voetgangersgebieden en routes stimuleren wandelen en maken de stad aantrekkelijker. Voor een prettige en gezonde leefomgeving moet de publieke ruimte langs routes goed ingericht zijn. Door de straten, het groen, de verlichting en de gebouwen goed op elkaar aan te sluiten, wordt het karakter van het gebied versterkt. Het Museumkwartier moet een gebied worden met een goede balans tussen diverse functies: van kwalitatieve detailhandel, horeca en verblijf, tot werkplaatsen voor makers en woonruimte. Ook zijn nieuwe ontwikkelingen welkom, wel altijd met oog voor goede bouwkundige kwaliteit en inpassing in de cultuurhistorische context. Extra aandacht is er voor de bereikbaarheid van het gebied en de mogelijkheden van nieuwe mobiliteitsconcepten.

Joost Melis van House of Leisure over de kick-off sessie: “We starten dit soort trajecten altijd met experts uit verschillende disciplines. Zo bundelen we denkkracht vanuit meerdere perspectieven en kunnen we de projectonderzoeken gericht aanvliegen”.

Samen met bewoners, bezoekers, bedrijven en partners werkt de gemeente Tilburg de komende maanden verder uit welke kansen er zijn om de economie, dynamiek en aantrekkelijkheid van het Museumkwartier te versterken.

 


Mommerskwartier komt nog meer tot leven

Aantrekkelijk voor inwoners, Tilburgse makers en bezoekers; daar zet de gemeente op in bij de doorontwikkeling van het Mommerskwartier. Het college van B&W wil doorpakken met de ontwikkeling en laat concrete plannen uitwerken om in 2022 over te besluiten.

Plannen uitwerken klinkt nog als een papieren werkelijkheid, maar wethouder Marcelle Hendrickx is uitgesproken: “ Wat we hier besluiten is een belangrijke stap. Zowel vanuit de stedelijke ontwikkeling, de cultuuragenda als onze ambities voor circulaire economie. We willen dat de culturele iconen zoals het TextielMuseum en TextielLab ook de komende twintig jaar ‘State of the art’ zijn. En dat dit stedelijk gebied nog meer tot leven komt. Voor inwoners, Tilburgse makers en bezoekers. Daarbij kijken we ook naar de brede opdrachten die we onszelf geven: duurzamer,  en ‘mee maken’. Inderdaad nog plannen, maar wel plannen die straks gaan bepalen hoe het Mommerskwartier leeft. Belangrijk dus dat we deze voorbereiding starten.”

Waar draait het in de plannen om?

Uitbreiding TextielMuseum

Het TextielMuseum wordt steeds populairder. Meer bezoekers vraagt om een nieuwe inrichting van het gebouw zodat het door kan groeien naar 100.000 bezoekers per jaar. Met nieuw museumaanbod wil het TextielMuseum een plek creëren waar iedereen - van jong tot oud en van professionele maker tot bezoeker - kan ontdekken, leren, maken en ontmoeten. Tussen het Mommersgebouw, de huidige entree en de Damastweverij komt dan een overkapte verbinding, waar met ruimte voor events een podium voor de stad ontstaat.

Errol van de Werdt, directeur TextielMuseum: "Wij zijn heel blij met dit collegebesluit, dat getuigt van Tilburgse daadkracht. Met veel energie kijken we ernaar uit om samen met makers, bedrijven, publiek en de buurt hier een nieuw creatief makershart voor de stad te realiseren: een betekenisvolle ontmoetingsplek én een aanjager in de ontwikkeling van het Museumkwartier tot het volgende bruisende stadsdeel."

Drögepand

Het Drögepand krijgt een herbestemming als ‘circulaire textielhub’. Het is nog relatief onbekend hoe milieuvervuilend een nieuw shirt of een extra jeans vaak is. Maar de textielbranche kan ook duurzaam functioneren.  Dit wordt voor een breed publiek aantrekkelijk zichtbaar gemaakt in het Drögepand.  De partners van de circulaire hub, Textielrecyclingbedrijf Wolkat, Midpoint Brabant, het TextielMuseum en mogelijk ook ROC Tilburg laten zien hoe met recycling, hergebruik en een repaircafé textiel wel duurzaam kan worden gemaakt. De hub gaat ook onderdak bieden aan jonge, duurzame bedrijven in textiel. Hiervoor wordt de businesscase van de circulaire textielhub en de vastgoedexploitatie van het Drögepand uitgewerkt.

Duurzame rijksmonumenten

Daarnaast geeft het college opdracht tot een aanvullend onderzoek naar de renovatie en verduurzaming van de rijksmonumentale gebouwen in het Mommerskwartier.

Budget
Voor het aanvullend onderzoek naar de duurzame rijksmonumenten, de businesscase van de Textielhub en de vastgoedexploitatie van het Drögepand stelt het college van B&W een bedrag van € 450.000,- beschikbaar.

Fotograaf: Josefina Eikenaar i.o.v TextielMuseum


House of Leisure aan de slag met gebiedsontwikkeling Museumkwartier Tilburg

House of Leisure, een initiatief van Midpoint Brabant Smart Leisure, gaat in opdracht van gemeente Tilburg binnenkort een onderzoektraject uitvoeren ten behoeve van de gebiedsontwikkeling rondom het Museumkwartier in Tilburg. Het doel van het traject is om inzichtelijk te krijgen hoe het locatieprofiel van het Museumkwartier kan worden bepaald en verder geoptimaliseerd kan worden. Ook wordt daarbij gekeken naar hoe het profiel zich verhoudt ten opzichte van andere locatieprofielen in de stad, zoals de Spoorzone en Piushaven. Het draagt uiteindelijk bij aan het verder inhoud geven aan het gebied en het in kaart brengen de gewenste identiteit.

De opzet van het traject is zeker uniek te noemen. Er zijn in samenwerking met gemeente Tilburg een aantal fasen gedefinieerd die tezamen moeten gaan bijdragen om de juiste inzichten op te halen. Binnen de diverse fasen spelen alle stakeholders die betrokken zijn in het gebied een belangrijke rol.

1. Pressure cooker
Een van de instrumenten die House of Leisure geregeld inzet is de Pressure Cooker. Op kritische wijze wordt een team van multidisciplinaire experts bij elkaar gezet die in kort tijdsbestek tot de kern van een initiatief of planontwikkeling komen, bijvoorbeeld een quickscan of SWOT. Het geeft richting voor een plan van aanpak met mogelijkheden en onmogelijkheden op basis van expertises. Binnen het traject met gemeente Tilburg zijn naast de gemeente ook o.a. City Marketing Tilburg, Rebel, Textielmuseum, De Pont, Brabant C, de bewonersvereniging en enkele ontwikkelaars en vastgoedbedrijven aanwezig.

2. Deskresearch
Er is al veel data beschikbaar over het gebied maar het is zaak deze informatie, die vaak van meerdere bronnen komt, te combineren en te bundelen in 1 relevant document. Per traject wordt bekeken welke bronnen beschikbaar zijn (zowel externe als interne informatie)

3. Marktonderzoek
Binnen dit traject vindt zowel kwalitatief als kwantitatief onderzoek plaats. Zo worden er diepte-interviews uitgevoerd onder zowel bewoners als bedrijven binnen het gebied. Daarnaast wordt er samengewerkt met twee musea in het gebied waar ook weer sprake is van kennisdeling op basis van bestaande data en aanvullend kwantitatief onderzoek om extra inzichten te verkrijgen.

Nadat alle fasen zijn doorlopen volgt een uitgebreide analyse en rapportage fase en worden vervolgens de resultaten gepresenteerd aan alle betrokkenen.

Het traject sluit goed aan bij de uitgangspunten van het strategische programma ‘Leisure for a Better Society’ van House of Leisure. House of Leisure is daarbij de faciliterende organisaties en via co-creatie worden partners uitgedaagd om mee te denken aan uitdagende vraagstukken. Ook binnen dit traject zijn meerdere partners betrokken, zo zal Markteffect een belangrijk gedeelte van de deskresearch en het marktonderzoek voor rekening nemen. Het traject draagt uiteindelijk bij aan het vergroten van de leefbaarheid en levendigheid in Brabant en dat is een van de doelstellingen van House of Leisure voor de komende jaren waarop projecten worden getoetst.

Meer informatie?
Wil je graag meer informatie over dit project? Neem contact met ons op via info@houseofleisure.eu.

 


RBT De Langstraat lanceert unieke Fiets & LEDER-routes

In samenwerking met evenementenbureau ‘Verrassend Langstraat en meer’ heeft ‘Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) De Langstraat’ twee nieuwe fietsroutes uitgebracht door het leer- en schoenengebied van De Langstraat. Al eeuwenlang is deze regio de verzamelplaats voor alles op het gebied van schoen en leer. Het programma Midpoint Brabant Smart Leisure ondersteunt dit initiatief. 

QR-code met video’s

De routes door Dongen, Loon op Zand, Kaatsheuvel, Waalwijk en Drunen leiden de fietsers onder andere langs tassenmakers, leerreparateurs, musea en (voormalige) leerlooiers en schoenfabrieken. Er is een westelijke route van 39 kilometer en een oostelijke route van 25 kilometer. Op in totaal 14 locaties langs de route tref je een QR-code met een video, waardoor je een kijkje krijgt achter de deur. Beleef hierdoor hoe de leerindustrie vandaag de dag nog volop in bedrijf is. Er zijn ook mogelijkheden om de fietstocht uit te breiden met rondleidingen en workshops.

Gratis routewebsite en brochures

Op www.bezoekdelangstraat.nl/routes zijn ruim vijftig regionale routes terug te vinden, waaronder de ‘Fiets & LEDER-routes’. Je kunt de gratis routes uitprinten, of vanaf je telefoonscherm of GPX-viewer bekijken. Ook kun je de routebrochures gratis ophalen bij de deelnemende locaties en de toeristische informatiepunten (TIP’s) in De Langstraat. Voor de locaties van de TIP’s zie: www.bezoekdelangstraat.nl.

 


Living Lab kan krachtig tool zijn bij oplossen maatschappelijke vraagstukken

Living labs, fieldlabs, innovatieve labs en ga zo maar door. De termen vliegen je om de oren. Maar wat zijn dit nu eigenlijk, wat is het nut en hoe zet je ze in? En hoe kan een living lab bijdragen aan ‘Leisure for a better Society’?

Deze en nog veel meer vragen stonden op 10 juni centraal bij het webinar Exploring Living Labs van House of Leisure en Brabant C. Moderator Fred de Graaf ging in gesprek met de ervaringsdeskundigen Simon de Wijs (onderzoeker en docent bij BUas), Noud van Herpen (programmamanager Sportservice Noord-Brabant), Mirjam Hament (Adviseur Business Development Brabant C, investeringsfonds voor kunst en cultuur) en Joost Melis (directeur House of Leisure en programmamanager van Midpoint Brabant).

Het begrip Leisure

Als inleiding op de discussie schetst Simon de Wijs de context van het begrip leisure: “Je kunt vanuit allerlei perspectieven naar leisure kijken. Bijvoorbeeld letterlijk als vrije tijd. Gaat dit over vrije tijd hebben, je vrij voelen of keuzevrijheid hebben? Op de vraag ‘Wat is vrije tijd?’ krijg je vaak specifieke activiteiten als antwoord, zoals sporten, wandelen of een concert bezoeken. Iedereen kan hier andere emoties bij hebben. Je kunt leisure ook benaderen als lifestyle of subcultuur. Voetbal als de nieuwe religie, als iets dat verbindt tussen mensen. Voorheen dacht je bij leisure vooral aan sport, toerisme en cultuur. En aan bezoekers, overnachtingen enzovoorts. Inmiddels leeft het besef dat leisure veel meer is dan één vastomlijnde sector. Dingen vervlechten met elkaar. Het is bijna saai als je op een evenement maar één ding kan doen. En ook toeleveranciers horen erbij, als onderdeel van de hele waardeketen.”

Simon vervolgt: “Leisure heeft ook te maken met carrières, hobby's, passies, bezigheden, talent. De werkende mechanismen van leisure kun je eveneens toepassen in andere sectoren. Wat betekent leisure voor de kwaliteit van leven, voeding, gezondheid en duurzaamheid? En tot slot is er nog de methodologische kant. Hoe kan leisure bijdragen aan de grote transitieopgaven voor een betere samenleving? Zoals de Sustainable Development Goals van de VN. Hoe kun je experimenteerruimte creëren en technieken als storytelling, co-creatie en spel hiervoor inzetten?”

Joost heeft hier wel een idee over: “Je kunt mensen ‘onbewust’ bewust maken van het gedrag dat nodig is voor de grotere opgaven. Neem ze mee in de film. Vraag je af of je je gasten hier iets van mee kunt geven. Het vrijetijdsdomein is hiervoor bij uitstek geschikt. Kunst en cultuur hebben altijd al die opgaven gehad. De coronacrisis heeft ons geleerd dat we nu moeten doorpakken op de zwaardere maatschappelijke thema’s.”

Drie typen labs

Er zijn verschillende soorten labs. Een university lab is een volledig gecontroleerde setting. Een fieldlab is een nagebouwde situatie op locatie met een vooraf bepaald doel. En een living lab is een real-life setting, daar waar de mensen leven. Samen werken zij aan een oplossing. Je weet vooraf nog niet wat er uit de onderzoeken komt en aan welke van de opgaven je de grootste bijdrage kunt leveren. Het is veel meer een reis dan een project met een start en een eind. Van de drie labs werkt het living lab het meeste vanuit de praktijk, met een hoge betrokkenheid van de eindgebruiker.

Bron: De Haagse Labs voor Health Innovation

House of Leisure in Oisterwijk is een voorbeeld van een permanent living lab. Het is ontwikkeld vanuit de triple helix organisatie Midpoint Brabant, met ondernemingen, onderwijs en overheden. Joost: “Het is een breed partnernetwerk. De eindverbruiker heeft hierin geen formele rol, maar we raadplegen deze wel altijd op weg naar een oplossing. Een projectaanvraag ontstaat vaak vanuit een innovatiegedachte. Wij pakken dit dan op met bijvoorbeeld een pressure cooker. Meestal komt het neer op het beter definiëren van de vraag. Daarna bepalen we de vervolgstappen en gaan we het proces versnellen.”

Living labs in de praktijk

Noud heeft al enkele living labs achter de rug. Zoals in Den Haag Zuidwest waar het draaide om de impact van sportparticipatie op het realiseren van maatschappelijke doelen. De sportdeelname was hier drastisch lager dan in andere wijken. Samen met inwoners is een nieuw sport- en beweegaanbod gecreëerd in combinatie met maatschappelijke activiteiten, zoals taallessen. In Vught heeft Noud namens Sport Service Noord-Brabant met MOVE Vught een Vitality Living Lab opgezet om samen met bewoners en stakeholders een beweegplein te ontwikkelen. Zijn stelling: ‘Living Labs werken vaak het beste als een probleem dusdanig hardnekkig is dat je een innovatieve manier nodig hebt om de impasse te doorbreken.”

Tussen leisure en society zit een dun lijntje. Er is tegenwoordig veel meer bereidheid om de connectie met de eindgebruiker te zoeken. Je moet er wel genuanceerd mee omgaan. Simon: “We hebben veel geëxperimenteerd om de waarde van kunst en cultuur voor business te bepalen. Als iets niet werkt dan gaan we links- of rechtsaf, werkt het wel dan gaan we rechtdoor. De kern: loop niet weg voor het wezensvreemde. In de onlogica zit vaak de crux.”

Mirjam vult aan: “Vanuit Brabant C brengen we vaker verschillende bloedgroepen bij elkaar. Zoals ondernemers, studenten, kunstenaars en zelfs het publiek. Dit hebben we bijvoorbeeld gedaan tijdens de Dutch Design Week. Zo’n aanpak werkt goed als je wilt experimenteren en co-creëren. Voor een echte innovatie ben je vaak al een fase verder met een oplossingsrichting. Ook moet je niet alles over laten aan de consument. Er is een artistieke laag nodig om te zorgen dat er iets verrassends ontstaat.”

Geen blauwdruk, wel basisprincipes

Voor living labs bestaat eigenlijk geen generiek procesplan. Het is altijd maatwerk. Wel zijn er bepaalde principes die een living lab kenmerken. Het gaat om een real-life setting waar de betrokken organisaties samen met de gebruikers in co-creatie aan de slag gaan om een idee of concept vorm te geven. Vaak worden meerdere technieken gebruikt om er vanuit verschillende invalshoeken naar te kijken. Het is juist de vrije vorm die een living lab zo krachtig maakt. Iedereen is er gelijkwaardig, er zijn geen machtsverhoudingen. De deelnemers geven aan wat hun droom is en gaan vanuit hun eigen ervaring mee in het proces. Ze moeten wel intrinsiek gemotiveerd en flexibel zijn, en het mag niet uitmonden in een waslijst van eisen van de gebruiker. De deelnemers aan het lab gaan samen op reis en staan open voor elkaar. Je weet nog niet waar de boot heen vaart en bent bereid bent om fouten te maken en hiervan te leren. Je zoekt naar een balans in de belangen. Een living lab is een lerend netwerk.

Bron: Living Lab Methodology Handbook

Organisatie

De hamvraag is: wanneer is een living lab zinvol en hoe tuig je dit dan op? Noud: “Je moet niet alles in een living lab willen stoppen. Het kost immers geld en energie, en vergt een lange adem. Een living lab werkt vaak goed bij complexere opgaven waarvoor je langs de reguliere weg moeilijk een oplossing kunt vinden. Zoals diepgewortelde problemen in de maatschappij. Je hebt wel een lab manager of expeditieleider nodig om je mee te nemen in het avontuur. Als je meedoet, moet je commitment tonen. Het is niet vrijblijvend.”

Simon vult aan: “Je wilt niet dat de deelnemers meteen in de resultaatmodus gaan zitten. Je moet het ook leuk vinden om mee te denken. Je hebt wel iemand nodig als een soort netwerkmakelaar. Een vrije actor die onafhankelijk kan bewegen en de connecties maakt. Organisaties als House of Leisure en Brabant C kunnen je helpen om die crossovers te maken en de weg te vinden in de juiste netwerken.”

Living labs worden vaak vanuit de overheid geïnitieerd als er een maatschappelijk probleem is. Mirjam: “Ook ondernemers, artiesten of gebruikers kunnen een soort lab setting creëren. Het hoeft niet per se alleen vanuit sociale innovatie. Het kan ook de ontwikkeling van een muzieklab of een mooi theaterstuk zijn. De krachten bundelen in een living lab past helemaal bij deze tijdsgeest. Zeker als het gaat om vraagstukken die te complex zijn voor één partij. Corporate ondernemingen beseffen inmiddels ook dat ze niet over alles de wijsheid in pacht hebben. Ook zij schakelen met vele partijen, waaronder in de cultuursector. De kunst is om elkaar tijdens zo’n experimenteel proces vast te blijven houden en de reis samen te volbrengen.”

Maar hoe krijg je nou iedereen zo ver om mee te doen. Joost: “Je begint met het opstellen van een kompas. Je vraagt aan alle stakeholders waar ze zich mee bezighouden, en waar ze tijd en energie in willen steken. Zo ontdek je wat de gemene delers zijn. Dit is nodig om uiteindelijk synergie en schaalgrootte te realiseren. Het is een spel van vrijheid krijgen en geven. Leisure leent zich voor nieuwe experimenten. Als je in je vrijetijdsmodus zit sta je open voor nieuwe ideeën. In Brabant is er gelukkig een grote bereidheid om samen te nieuwe wegen in te slaan.”

Van Gogh Homeland Experience

Een groot project waar House of Leisure met diverse andere partijen aan werkt is Van Gogh Homeland Experience. Dit wordt een samenhangend netwerk van betekenisvolle leisure hotspots in het Brabantse landschap, de geboortegrond van Vincent van Gogh. Joost: “We staan aan de vooravond van maatschappelijke opgaven die cruciaal zijn voor ons welzijn. Deze vormen de basis voor dit ambitieuze project. Binnenkort gaan hier verschillende ‘transitie-ateliers’ mee aan de slag, als onderdeel van het Living Lab Leisure for a Better Society. Samen onderzoeken we de veranderopgaven om de weg te bereiden naar de realisatie van deze iconische hotspots vanaf 2023.”

Fred sluit het webinar af met het antwoord op de vraag wanneer een living lab succesvol is. De panelleden zijn eensluidend: “Als de deelnemers zich eigenaar van het succes voelen en erkennen dat ook kleine stappen helpen aan een grote oplossing.”

Meer informatie over living labs

Wil je meer informatie over living labs, kijk dan op www.enoll.org, de website van ENoLL, het European Network of Living Labs dat is opgericht door de Europese Commissie.

Contactgegevens House of Leisure

Joost Melis: 06 825 785 06 / info@houseofleisure.eu


Webinar 10 juni: Hoe kunnen living labs helpen bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken?

De termen living labs, fieldlabs, innovatieve labs en ga zo maar door vliegen je om de oren. Maar wat is het nu eigenlijk en hoe zet je het in? Deze en nog veel meer vragen gaan we onderzoeken tijdens het Exploring Living Labs Event. Dit event is een samenwerking tussen het Midpoint Brabant initiatief House of Leisure en Brabant C om samen met partners en geïnteresseerden te ontdekken hoe het gedachtegoed achter living labs ons kan helpen bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.

Hoe?
Het is alweer even geleden dat we elkaar de hand hebben kunnen schudden, daarom zullen we ons eerst even voorstellen en toelichten waarom wij nou dit event organiseren. Hierna maken we plaats voor onze spreker die je aan de hand meeneemt in de huidige tijdsgeest van de living sector. Vervolgens schuiven we aan voor het rondetafelgesprek waarbij we het fenomeen living labs als instrument zullen gaan ontdekken aan de hand van voorbeelden vanuit onze partners.

Programma
Het event vindt plaats op 10 juni 2021 van 16.00 tot 18.00 uur. Anders dan de titel wellicht doet vermoeden, is het event in het Nederlands.

15:45 uur – Online inloop
16:00 uur – Start evenement
16:05 uur – Introductie evenement en organisaties door Joost Melis (directeur House of Leisure) en Mirjam Hament (Adviseur Business Development bij Brabant C)
16:20 uur – Simon de Wijs (onderzoeker en docent bij Breda University of Applied Sciences) over ‘Leisure for a Better Society’
16:40 uur – Rondetafelgesprek met experts en concrete voorbeelden van Living Labs – met Lian Duif (Van Gogh Homeland Experience), Noud van Herpen (programmamanager SSNB), Simon de Wijs (onderzoeker en docent bij BUas), Joost Melis (directeur House of Leisure) en Mirjam Hament (Adviseur Business Development bij Brabant C)
17:30 uur – Q&A sessie
17:55 uur – Sluiting
18:00 uur – Einde evenement

Waarom moet ik hierbij zijn?
Tijdens dit event gaan we ontdekken wat living labs zijn en hoe je het toepast aan de hand van concrete voorbeelden. Na dit event is een living lab voor jou geen vraagteken meer maar een krachtige tool die je mogelijkheden biedt voor unieke cross-overs en samenwerkingen en kan bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Tijdens het event is er de mogelijkheid om jouw vragen te laten beantwoorden. Dit kan tijdens het event, maar ook vooraf. Meer informatie hierover ontvang je na het aanmelden.

Aanmelding
Aanmelden voor het Exploring Living Labs Event is mogelijk via deze link. Let op! De Early Bird Tickets zijn tot en met 2 juni 2021 23.59 uur te bestellen.

Online event
Het event wordt live uitgezonden vanuit het kantoor ‘Work in Brew’ in Oisterwijk. De link om het event bij te wonen ontvang je vooraf. Toch een offlinesfeer? De eerste 200 aanmeldingen (early birds) kunnen in aanloop naar het event iets op de deurmat verwachten ;).