Tilburg University

Kennis-as Midden-Brabant: levensader voor de toekomst

Dit is een publicatie van gemeente Tilburg.

Dit een artikel in de reeks van verhalen over de Strategische Meerjaren Agenda van Midden-Brabant: het belang van samenwerking in de regio. Negen gemeenten werken hier samen aan duurzame ontwikkeling op het gebied van economie, ecologie en sociale groei. Dit keer aandacht voor de kennis-as. Gemeenten, ondernemers en onderwijs bundelen hun krachten. Samen slim innoveren, een must voor de toekomst.

De digitalisering is door het coronavirus in een stroomversnelling terecht gekomen. Versnellen is het werkwoord. Meer dan ooit is slimme technologie en samenwerken onmisbaar om als bedrijf of organisatie toekomstbestendig te blijven. Dat onderstreept het belang van de kennis-as. Hoe dat er in de praktijk uit ziet, illustreren de verhalen in dit artikel over House of Leisure en Gate2.

Grensoverschrijdende samenwerking

Naast de lokale samenwerking tussen MindLabs, Midpoint Brabant, Plan-t, Interpolis, Gebouw 88, Tilburg University, Fontys, ROC Tilburg, gemeente Tilburg en tientallen andere betrokkenen, zijn er Brabant-brede lijnen met gespecialiseerde partijen zoals de data-universiteit JADS in Den Bosch, BUAS (serious gaming) in Breda, de EAISI in Eindhoven (onderzoek naar kunstmatige intelligentie) en Brainport Smart District in Helmond (ontwikkeling slimme woon- en werkwijken).

Dwars door de Spoorzone

Loet Visschers, strateeg economie bij de gemeente: “Naast de regionale kennis-as, hebben we onze eigen variant in de Spoorzone die doorloopt tot aan Tilburg University. Een plek waar veel diverse partijen elkaar inspireren en samenwerken aan de toekomst. Allemaal gericht op kennisinnovatie en digitale dienstverlening.” Je leest er meer over in een eerder verschenen artikel.

Slim ontspannen

House of Leisure is een initiatief van Midpoint Brabant, de verbindende schakel in Midden-Brabant op het gebied van Smart Industry, Smart Logistics en Smart Leisure. Gemeente Tilburg is als stakeholder van Midpoint Brabant nauw betrokken bij alle ontwikkelingen.

De focus van House of Leisure ligt op het creëren van nieuw aanbod op het gebied van vrije tijd. “De openbare ruimte krijg je leefbaarder door de juiste balans en verbinding te vinden tussen wonen, werken en recreëren. En beleving en leefbaarheid gaan wat mij betreft hand in hand.” Aan het woord is Joost Melis, directeur van House of Leisure. “We zijn een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk en hebben met een uitgebreid partnernetwerk heel wat expertise in huis. Dat delen we graag met gemeenten en provincie. Maar we helpen bijvoorbeeld ook musea met het ontwikkelen van plannen.”

Ontwikkelen en vernieuwen

Het aanbod op het gebied van vrije tijd in Brabant mag er zijn. “En toch is het noodzakelijk om te blijven vernieuwen en de openbare ruimte ‘beleefbaarder’ te maken. Kijk bijvoorbeeld al hoe het gedrag van de consument is veranderd door corona. De thuismarkt is flink gegroeid. Laat ook inwoners de kracht en kwaliteit van Brabant ervaren.”

Meten is weten

“Het is essentieel om te weten waar de markt op zit te wachten. Benut cijfers en feiten om na te gaan of je plan goede kans van slagen heeft in plaats van af te gaan op een buikgevoel. En kijk of het past bij het dna van je gemeente. De digitale kansenkaart die we hebben ontwikkeld is de ideale meetlat om daar snel achter te komen.”

De kaart geeft inzicht in 3 gebieden: het huidige aanbod, de behoeftes vanuit de markt en de vraag of het aanbod past bij het dna van een bepaald gebied in Brabant. “Met de digitale kansenkaart kun je aanbod vergelijken en erachter komen wat grote kans van slagen heeft of wellicht elders beter tot z’n recht komt. Het helpt bestuurders om sneller en beter besluiten te nemen als het gaat over het ontwikkelen van leisure in de regio.”

Samen

Bij de ontwikkeling van de kansenkaart zijn veel kennispartijen betrokken, zoals vierdejaarsstudenten van de HAS. “We zijn nu ook samen met BUAS in Breda bezig met de ontwikkeling van een game in 3D. Bestuurders kunnen het spel straks zelf gaan spelen en krijgen daarmee ook een rol in de ontwikkeling van kansen in de regio. “De kracht van multidisciplinaire samenwerking is enorm.”

Gate 2

Bij Gate2 in Gilze, de Smart Industry hub in Midden-Brabant, draait het om het ontwikkelen en realiseren van innovatieprojecten op het gebied van productietechnieken, simulatie en digitalisering. In verschillende labs vinden allerlei onderzoeken plaats. Zoals naar metaal en coatings, lijmverbindingstechnieken, carbonscans voor luchtvaartreparaties, een 3DPrintlab en nog veel meer. Trainingen voor (luchtmacht)piloten en autocoureurs via verschillende simulatoren met de meest geavanceerde technieken zijn er ook. Net als de ontwikkeling van ondergrondse elektrische laadstations voor auto’s. Zeer diverse onderdelen, met een onmisbare gemeenschappelijke deler: samen kennis delen.

Kennis is kracht

Onderzoek naar nieuwe mogelijkheden gebeurt in samenwerking met Tilburg University. “Het ontwikkelen van nieuwe technologieën vraagt ook om gekwalificeerd personeel dat daar straks mee om kan gaan. Vandaar de nauwe samenwerking met Avans Hogescholen en ROC Tilburg. De studenten en docenten werken volop mee aan de nieuwste ontwikkelingen”, vertelt Pierre van Kleef, programmamanager Midpoint-Brabant Smart Industry. “Van mensen uit het bedrijfsleven leren zij hier de kneepjes van het vak.”

Voorspelbaar onderhoud met CAMPIONE

Een echte fabriek met daarin een productielijn voor de procesindustrie. Het is nagebouwd in fieldlab CAMPIONE bij Gate2 in Gilze. “Alles draait om het bedenken, testen en ontwikkelen van gestructureerde innovaties voor voorspelbaar onderhoud. Want onderhoud uitvoeren op het moment dat het ook echt nodig is, kan heel veel geld besparen. Vaak gebeurt het volgens een standaard planning. Of het gebeurt pas wanneer er iets kapot gaat. In beide gevallen een onnodig hoge kostenpost. Daar is landelijk nog heel veel te winnen.”

Vanaf het begin zijn veel partijen betrokken, zoals Tilburg University, Avans Hogeschool, ROC Tilburg, Hoppenbrouwers Techniek, Fujifilm, BOM, Rijksuniversiteit Groningen, Delta, Hogeschool Zeeland, Tata Steel en Midpoint Brabant. Pierre: “Inmiddels bieden diverse bedrijven ons ruimte in hun fabriek aan voor pilots in de praktijk. De zogenoemde living labs. En zo delen we ervaringen en leren we van elkaar. Jaarlijks helpen we een paar MKB-bedrijven met innoveren in slim onderhoud. De successen delen we ter inspiratie. En zo vindt er steeds opnieuw kruisbestuiving plaats. Samen werken we aan een vernieuwende toekomst.”

Voor meer informatie over de programma's van Midpoint Brabant, Regio Hart van Brabant, MindLabs, House of Leisure en Gate2:


Station88 maakt Midden-Brabant nog ondernemender

Op initiatief van Midpoint Brabant en gemeente Tilburg is Station88 in februari 2018 opgericht als Huis voor Ondernemerschap en Innovatie voor de regio Midden-Brabant. Een mooi moment om eens nader te bekijken wat Station88 voor ondernemers in de regio betekent. Bianca Kemper (programmamaker) en Nicoline van Hees (communitymanager) vertellen over hun ervaringen en de plannen van Station88.

Bianca, Nicoline, wat doet Station88 precies?

Station88 is hét platform voor ondernemers uit Midden-Brabant. Wij helpen ondernemingen om te groeien en hun business te versnellen. Dit doen we door kennis te delen, bewustwording te creëren, te inspireren en te motiveren. We staan klaar voor hun vragen en bieden een veelzijdig online- en offline programma met onder andere inspiratiesessies, workshops, seminars en webinars.

We zijn gevestigd op een inspirerende locatie in de Spoorzone in Tilburg en richten ons op ondernemers uit de gemeenten van Midden-Brabant. Dat zijn: Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Heusden, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk, Tilburg, Waalwijk, Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. Zij kunnen bij ons terecht met al hun vragen. Met ons compacte team, onze businesscoaches en partners, én het grote netwerk, kunnen we snel schakelen. Ondernemers sparren met onze experts over hun ideeën en plannen. Of stellen vragen over overheidsmaatregelen, fiscale en juridische gevolgen, strategieën, innoveren, digitaliseren, verduurzamen, slimmer thuis werken, financiering… kortom, alles wat er komt kijken bij het op orde krijgen of versnellen van hun business. Ons overkoepelende doel is om de regio Midden-Brabant nóg ondernemender en veerkrachtiger te maken.

Welke diensten leveren jullie?

In onze kernwaarden staat: “Wij brengen (mkb-)ondernemers verder door ze te laten bloeien: de optelsom van bouwen en groeien.” Dit doen we door hen te ondersteunen bij vraagstukken over hun organisatie. Vervolgens helpen wij ze op weg met een online coaching tool die we recent hebben ontwikkeld. Hiermee doen de ondernemers kennis en inspiratie op, en lossen wij hun vraagstukken op een laagdrempelige manier op.

In de eerste maanden van de crisis hebben alle diensten online plaatsgevonden. Alle programmaonderdelen zijn direct omgezet naar webinars. We doen nu nog steeds veel online, maar hopelijk kunnen we snel weer veel ondernemers in levenden lijve ontmoeten en vooruit helpen. Als de richtlijnen het toestaan, ligt de nadruk na de zomer op het organiseren van inspiratiesessies en seminars met landelijke en regionale topsprekers. Andere activiteiten zijn de webinars en kennisvideo’s over actuele thema’s die ondernemers helpen hun bedrijf door te ontwikkelen.

Speciaal voor de coronaperiode hebben jullie je extra versterkt met een Eerste Hulp Bij Ondernemen team (EHBO). Wat doet dit team precies?

EHBO is hier een woordspeling natuurlijk, maar het werkt. Met een team van inmiddels 29 experts beantwoorden we vraagstukken van ondernemers, nu veelal corona gerelateerd. We bieden een luisterend oor, zetten onze kennis in en verbinden ondernemers met organisaties die hen verder kunnen helpen. Met partners zoals Midpoint Brabant, Juridische Hogeschool Avans & Fontys, Fontys Hogeschool HRM en Psychologie, Rabobank, VDT Advocaten en HLB Van Daal Adviseurs en accountants. En ja, je krijgt ook ondernemers aan de lijn waarbij het water aan de lippen staat. Bedrijven die op omvallen stonden, hebben we zo goed als mogelijk geholpen in hun strijd om het hoofd boven water te houden. En toch zijn er ook volop ondernemingen die gewoon blijven investeren in deze tijd.

Jullie hebben de coronafinancieringsregelingen samengevat in een overzichtelijke en aantrekkelijk vormgegeven Station88 Infographic. Is hier veel gebruik van gemaakt?

Jazeker, onze Infographic is zelfs landelijk opgepikt door gemeenten, provincies en ook door de landelijke Kamer van Koophandel. Ze geeft in één oogopslag een overzicht van alle financiële regelingen in het kader van Covid-19. Hiermee helpen we ondernemers in het doolhof aan regelingen. Gewoon door een korte uitleg met handige linkjes rechtstreeks naar de benodigde informatie. Altijd actueel. Super handig dus.

Over welke coronafinancieringsregelingen krijg je de meeste vragen?

Vooral over de TOZO-regeling hebben we veel telefoontjes gehad. Dit komt mede door onduidelijkheden in de regeling. We krijgen verder veel juridische vragen, en ook vragen over overheidsregelingen, subsidies voor mkb-ondernemers, starten van een bedrijf, business development en online marketing. En nu natuurlijk extra veel vragen vanuit branches die hard geraakt zijn, zoals de leisure sector. We proberen zoveel mogelijk maatwerk te bieden.

Kun je enkele voorbeelden noemen van ondernemingen die jullie via EHBO op weg hebben geholpen?

In het begin van de coronaperiode liepen diverse bedrijven er tegenaan dat zij door het innemen van een andere entiteit, bijvoorbeeld van eenmanszaak naar BV, niet in aanmerking kwamen voor de NOW-regeling. Via contacten in het arbeidsmarktnetwerk van ons en Midpoint Brabant, waren de lijnen naar het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zo kort dat zelfs de landelijke regeling op dat punt is aangepast. Hierdoor is voorkomen dat landelijk diverse bedrijven niet zijn omgevallen. Daar zijn we best trots op. Maar nog mooier, de ondernemers zijn geholpen en daar draait het om.

Een ander voorbeeld is de case van een ondernemer die via gemeente Tilburg naar Station88 is doorverwezen. Deze kwam niet voor de NOW-regeling in aanmerking, terwijl de omzet fors omlaag ging en de vaste lasten gewoon doorliepen. De Regeling Tegemoetkoming Vaste Lasten was net op dat moment aangekondigd. De ondernemer was hier niet van de op de hoogte en was enorm blij toen één van onze EHBO-ers hem op deze regeling attendeerde.

Station88 werkt intensief samen met Midpoint Brabant, dat in hetzelfde gebouw zit. Kun je aangeven wat ieders rol is en hoe jullie elkaar versterken?

Basisvragen van ondernemers kunnen we vaak zelf beantwoorden. Als er meer expertise nodig is, dan schakelen we met één van onze partners, zoals Midpoint Brabant. Bijvoorbeeld bij vragen over financiering, projectontwikkeling, starten van een onderneming of business development. Als spil in het regionale netwerk van ondernemingen, onderwijs, overheden en maatschappelijke partners, kan Midpoint Brabant processen versnellen, de juiste verbindingen leggen en een goede bijdrage leveren aan het programma.

Jullie richten je op de negen gemeenten in Midden-Brabant. Hoe maken jullie Station88 bekend aan ondernemers in de regio?

Sinds april zijn wij de coördinator van het coronacrisisloket. Met onze samenwerkingspartners, Midpoint Brabant, gemeente Tilburg (waaronder Ondernemersadvies), WerkgeversServicepunt Werkhart (waaronder UWV en de regiogemeenten), Leren en Werken Midden-Brabant en Braventure, hebben wij de handen ineengeslagen om ondernemers uit de regio Midden-Brabant nog meer te ondersteunen dan voor de coronacrisis. De Provincie Noord-Brabant maakt het coronacrisisloket mogelijk door een financiële injectie. Het doel is het reduceren van de negatieve economische impact van de coronacrisis voor ondernemers uit de regio Midden-Brabant.

Dit maakt het voor ons mogelijk om ondernemers in de gehele regio te bereiken. Door frequent contact met de accountmanagers economie van de negen gemeenten houden wij de lijntjes kort. We pikken signalen op en toetsen de behoeften van de ondernemers uit de gehele regio. Door dit persoonlijk contact zijn we nog laagdrempeliger en makkelijker benaderbaar geworden, ook al hebben we onze fysieke locatie in hartje Tilburg.

Daarnaast betrekken we zoveel mogelijk gerenommeerde sprekers uit de hele regio bij onze inspiratiesessies. Ondernemers die als spreker hun persoonlijke verhaal willen delen om andere ondernemers te inspireren en te motiveren. We krijgen trouwens ook vragen van ondernemers buiten Midden-Brabant, zeker nu we meer online zichtbaar zijn. Natuurlijk beantwoorden we deze vragen ook, maar primair zijn we er voor de negen Midden-Brabantse gemeenten.

Welke activiteiten zitten er de komende tijd in de pijplijn?

We ontwikkelen onze diensten steeds verder en gaan nog actiever de regio in. En we organiseren gelukkig weer live sessies. De eerstvolgende op 31 augustus is de inspiratiesessie ‘Anderhalf x OMZET’, natuurlijk met een knipoog naar de 1,5 meter samenleving.  Hierin werken we onder andere samen met onze partner Midpoint House of Leisure. Met ondernemers bespreken we wat zij hebben gedaan in de crisisperiode, welke nieuwe verdienmodellen ze hebben bedacht, enzovoorts. Hopelijk volgen er snel meer live events en blijft een tweede coronagolf uit… maar ook daar bereiden we ons grondig op voor.

Tot slot: hoe kunnen ondernemers contact met jullie opnemen?

Dat kan natuurlijk via telefoon (013-3034102) en mail (ondernemersdesk@station88.nl). En op onze website station88.nl kunnen zij hun vragen chatten of een gesprek plannen met een van onze experts. Ons team staat paraat!


Avans Hogeschool kiest voor Gate2

“Door deze manier van samenwerken, versterken industrie en onderwijs elkaar.”

Vanaf schooljaar 2020 - 2021 werkt Avans Hogeschool samen met drie technologiehotspots in de provincie Noord-Brabant. Eén in Breda (Urban Living Lab), één in Eindhoven (Brainport Industries Campus) en één in Rijen (Gate2, een initiatief van Midpoint Brabant). Voorzitter College van Bestuur Paul Rüpp: “Leren, onderzoeken en werken in een echte industriële omgeving - voor onze studenten is dat de meest rijke en krachtige leeromgeving die ze zich kunnen wensen.”

Hoe kwam Avans tot de keuze voor juiste deze drie locaties?

“Deze locaties sluiten goed aan bij ons ambitieplan 2025. Studenten krijgen steeds meer ruimte om hun eigen leerpad in te richten. Bij voorkeur combineren ze daarbij verschillende disciplines - net zoals dat in de praktijk ook gangbaar is. Digitalisering van het onderwijs speelt een belangrijke rol. Dat heeft door corona een vlucht genomen. We kiezen voor blended learning - een combinatie van klassikaal en in de praktijk leren en online onderwijs. De opdrachten en projecten richten we in co-creatie met het werkveld in.

Door samen te werken met deze drie hotspots lukt dat ook. Het Urban Living Lab in Breda loopt voorop op het gebied van robotica. Brainport Industries Campus is een broedplaats voor hoogwaardige bedrijven en opleidingen op het gebied van smart industry. En dat geldt voor Gate2 natuurlijk ook. Daar werken we al langer mee samen, in het CAMPIONE-project. Wekelijks zijn er nu al vijftig van onze studenten in Rijen. En dat worden er in de toekomst alleen maar meer.”

Wat gebeurt er straks precies op die locaties?

“Studenten en industrie werken daar samen aan allerlei projecten en opdrachten. Bedrijven pitchen hun vraag of opdracht, en studenten kiezen vervolgens wat bij hun persoonlijke leerpad past. De behoefte van de industrie om samen te werken met studenten is evident. Er is een enorm tekort aan goed geschoold technisch personeel. Door deze manier van samenwerken leren bedrijven en studenten elkaar alvast kennen. En studenten doen voor de bedrijven vaak zeer waardevol onderzoek. Iets waar ze zelf in de regel minder tijd voor vrij kunnen maken. En onze studenten krijgen op deze locaties de kans om kennis te maken met bedrijven, en met de nieuwste ontwikkelingen en technieken.

Ook onze lectoraten betrekken we hierbij. Deze doen toegepast onderzoek in samenwerking met bedrijven, binnen de context van smart industry. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ontwikkelingen in robottechnologie, sensors, data en artificial intelligence. Dit zijn relatief nieuwe begrippen voor het bedrijfsleven, en dan met name voor het mkb. Er is een groot tekort aan technisch smart industry personeel dat kennis en vaardigheden bezit van snel opkomende technologieën zoals 3d printing, virtual reality, internet of things. Door deze manier van samenwerken, versterken industrie en onderwijs elkaar.”

Kun je hiervan een concreet voorbeeld noemen?

“De cyber physical factory bij Gate2 is een mooi voorbeeld. In de toekomst vindt productie via zo’n fabriek 24/7 volautomatisch en autonoom plaats. Natuurlijk zijn we nog niet zo ver, maar het komt er wel aan. Gate2 biedt een ecosysteem waarbinnen studenten en lectoren kunnen testen, bouwen, leren, onderzoeken, een compleet productproces kunnen simuleren, data kunnen verzamelen met het oog op voorspelbaar onderhoud. Het is nu nog toekomstmuziek, maar juist doordat we de krachten in dit ecosysteem bundelen - industrie, studenten, lectoraten, start-ups - helpen we deze ontwikkelingen verder. Leerzaam voor onze studenten en docenten, en bovendien een onmisbare voorbereiding op die snel veranderende toekomst.”

Op welke opleidingen van Avans heeft de samenwerking met de drie technologie hotspots betrekking?

“Smart industry vraagstukken zijn veelal multidisciplinair van aard. Op de lange termijn betrekken we hier dus graag zoveel mogelijk opleidingen en verschillende disciplines van Avans bij. Bijvoorbeeld in het kader van bedrijfsprojecten en toegepast onderzoek. Op korte termijn beginnen we met de opleidingen Industrial Engineering and Management, Mechatronica, Werktuigbouwkunde, Technische Informatica en Technische Bedrijfskunde.”

Hoe ziet het onderwijs er over vijf jaar idealiter uit?

“Het leren vindt dan vooral plaats in technology hubs of hotspots - ecosystemen zoals Gate2, Brainport Industries Campus of Urban Living Lab. De campus van Avans is dan veel meer een plaats voor studenten om elkaar te ontmoeten en om contact te onderhouden met coaches.

Waarschijnlijk bieden we dan ook meer cross sectorale programma's, waardoor studenten nog duidelijker dan nu hun eigen pad kunnen uitstippelen. Zo voeren ze de regie over hun eigen studieloopbaan. Stel bijvoorbeeld dat je de opleiding tot werktuigbouwkundige volgt, en je weet nu al dat je als ondernemer aan de slag wil. Dan is het natuurlijk erg handig als je ook een module marketing of bedrijfskunde kunt doen. Dat vraagt een omslag van ons als opleidingsinstituut. Docenten krijgen een andere rol. En opleidingen onderling moeten nóg beter samenwerken. De student - en zijn of haar leerpad - staat centraal.”


Fieldlab CAMPIONE 2 is van start

Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij (BOM), Midpoint Brabant, REWIN West-Brabant, Stichting Avans en World Class Maintenance zijn gestart met Fieldlab CAMPIONE 2. De recente subsidietoekenning via de Subsidieregeling Regio Deal Midden en West-Brabant Makes and Moves vormt het officiële startsein.

Implementatie Smart Maintenance mkb

Fieldlab CAMPIONE 2 is een doorontwikkeling vanuit het Smart Industry Fieldlab CAMPIONE. Het is onderdeel van en krijgt subsidie van de Regio Deal. Het nieuwe project gaat regionaal mkb (Midden- en West-Brabant) op weg helpen met Smart Maintenance op basis van kennis, ervaring en infrastructuur van CAMPIONE.

Slimmer en duurzamer

Een landelijk gesignaleerd probleem is, dat mbk-bedrijven Smart Maintenance op zich af zien komen, maar niet goed weten hoe ze dit op moeten gaan pakken. Fieldlab CAMPIONE 2 gaat de Smart Industry adoptie en implementatie onder mbk-bedrijven in de regio versnellen. Mkb kan in het fieldlab bij Gate2 in Gilze-Rijen gaan experimenteren met de mogelijkheden van Smart Industry (data science, IoT, VR/AR, robotica) gericht op eigen ingebrachte casussen, waarna de praktische doorvertaling van Smart Industry naar de eigen organisatie makkelijker wordt. Fieldlab CAMPIONE 2 schenkt aandacht aan de harde kant van Smart Industry (technologie en innovatie) en aan de zachte kant (skills) en organisatorische aspecten (o.a. nieuwe business modellen).

Intensieve trajecten met mkb

Avans Hogeschool start intensieve trajecten met (12 tot 20) mkb-bedrijven om ze te helpen met het operationaliseren van Smart Maintenance-toepassingen. Deze trajecten komen communicatief in de schijnwerpers om alle mkb-bedrijven in de regio te informeren en te inspireren om ook aan de slag te gaan met Smart Maintenance.

Voorlichtingsbijeenkomst

De huidige coronamaatregelen zijn al enige tijd een onzekere factor voor de datum van de voorlichtingsbijeenkomst, waarin we het 4 jaar lopende Fieldlab CAMPIONE 2-project toelichten aan de eerste groep mkb-bedrijven. Het bericht over de verwachte datum na de zomer volgt. Neem voor meer informatie contact op met Paul van Kempen, Operationeel Directeur WCM.

Regio Deal MidWest-Brabant

De samenwerkingsprojecten tussen bedrijfsleven, onderwijsinstellingen en overheden zijn er op gericht om de economie van Midden- en West-Brabant slimmer en duurzamer te maken. De innovatieprojecten uit het regiobod richten zich met name op ondersteuning van bedrijven in het mkb. Projecten krijgen vanuit de Regio Deal ondersteuning bij het maken van de goede keuzes voor de toepassing van (nieuwe) materialen en productiemethoden plus de inzet van technologieën (zoals robots) en data.

Fieldlab CAMPIONE 2 is een van de 17 Regio Deal Midden- en West-Brabant projecten en is mede mogelijk gemaakt door:

PHOTEDby Edwin Wiekens Kennisevent


Campione: Avans-studenten leren, onderzoeken en testen in geavanceerd Fieldlab

In het Campione project, mede geïnitieerd door Midpoint Brabant en gevestigd bij Gate 2, werken studenten van Avans Hogeschool nauw samen met partijen uit het veld. Zo slaan ze meerdere vliegen in één klap: studenten werken volgen de principes van praktijkgericht leren, ze krijgen de actuele stand van zaken in het bedrijfsleven mee en ze komen meteen in contact met potentiële toekomstige werkgevers.

“Als individuele opleiding hadden we nooit voldoende draagvlak en capaciteit om een uniek fieldlab als dit op te tuigen,” begint Jobert Ludlage (docent elektrotechniek bij Avans). Sinds ongeveer vijf jaar werkt hij met collega’s en studenten in Fieldlab Campione bij Gate 2 in Rijen. Nu is dat in ieder geval één keer per week, op dinsdagochtend. Hij begeleidt dan, onder meer met zijn collega René Potters, studenten bij onderzoek en projecten die ze in het Fieldlab uitvoeren. “Doordat we hier samenwerken met verschillende opleidingen van Avans, met het ROC en met bedrijven, en dan heb je dat hoognodige draagvlak wél.”

Net echt

Centraal in het Fieldlab staat een proefopstelling van een automatiseringsproces: geavanceerde techniek die je in industriële processen tegenkomt, maar dan in het klein. “We pompen alleen maar water rond,” vertelt René Potters met een glimlach. “Maar de effecten van kleppen, sensoren, warmtewisselaars en filters zijn zo realistisch dat we processen uit de chemische industrie zeer accuraat kunnen nabootsen.” De opstelling is bovendien aangesloten op een centraal systeem, waardoor Jobert, René en hun collega’s alles wat de studenten doen kunnen monitoren. “Zo kunnen we on the spot aanwijzingen geven als dat nodig is. Of we kijken samen met studenten wat er gebeurt: er hapert iets - hoe komt dat? Dat we dat op deze manier kunnen simuleren en begeleiden is voor ons en voor onze studenten ontzettend leerzaam.”

Wat doen de studenten hier dan precies? “Binnen de minor procesautomatisering werken studenten in projectgroepjes. En iedere groep werkt aan een eigen opdracht,” legt René uit. Opdrachten gaan dan over het inrichten en onderhouden van automatiseringsprocessen, dus bijvoorbeeld: hoe merk je dat onderdelen versleten zijn en hoe anticipeer je daar dan op? Jobert: “Op dit moment begeleid ik een groep die werkt aan een nieuw soort klep in de proefopstelling. Die klep moeten ze installeren in het proces, en het onderdeel moet gekoppeld worden aan de centrale computer en aan de virtuele proefopstelling. Best een lastige klus, waarbij de groepen studenten elkaar over en weer gelukkig ook wel helpen. Vervolgens simuleren ze slijtage bij zo’n klep: er komt meer of juist minder water doorheen. Hoe kan dat? Wat kunnen we hieraan doen? En ook: hoe kunnen we dit voorkomen? Aan het eind van de minor presenteren alle groepen hun bevindingen aan ons en aan elkaar - hier”, wijst hij, “in de proefopstelling.”

Pionieren

In het begin was het nog best wel even pionieren bij Fieldlab Campione. “De samenwerking met het ROC zat meteen goed, trouwens. We versterken elkaar, nu nog steeds”, zegt Jobert. “En ik denk eerlijk gezegd niet dat deze samenwerking er zonder Campione was geweest.” Naast ROC, Avans en Tilburg University vervullen bedrijven zoals Sitech, Delta, Fuji Film en Tata Steel een belangrijke rol in Campione. René vult aan: “Ook de contacten met die bedrijven verlopen prettig. Als hogeschool staat goed onderwijs voor ons op nummer één en daarin werken we graag samen met het bedrijfsleven. Zo komen we tot goede opdrachten: we zijn enorm geholpen met de ondersteuning vanuit het bedrijfsleven om vragen en instructies zo realistisch mogelijk vorm te geven." Voor bedrijven is het bovendien erg belangrijk om met studenten elektrotechniek in contact te komen, gezien het grote tekort aan techneuten op de arbeidsmarkt. "En dat gebeurt dus onder andere hier, bij Campione.”

Groot succes

Maar er zijn ook andere, onvoorziene voordelen aan het werken op de Gate 2-campus, samen met bedrijven uit de chemische industrie, vertelt Jobert: “Dat we nu ook gaan werken met nieuwe technieken zoals Virtual en Augmented Reality, dat was ons binnen de schoolmuren niet zo snel gebeurd.” René: “Hier zien studenten waar bedrijven mee bezig zijn, met welke onderzoeken en ontwikkelingen ze zich bezighouden. Da’s belangrijk, want op redelijk korte termijn komen die studenten zelf in het werkveld terecht. Als je vandaag al weet wat er morgen gebruikt wordt en hoe je vakgebied zich ontwikkelt, dan ben je goed voorbereid.”

Jobert en René hebben al een paar keer genoemd dat Campione zo’n groot succes is. Maar hoe weten ze dat eigenlijk? “Heel makkelijk”, besluit Jobert met een knipoog. “Elk jaar melden er zich weer meer studenten van andere opleidingen en hogescholen voor de minor procesautomatisering aan. Die hebben dan van hun vrienden gehoord dat dit zo’n goed project is, en dat ligt voor een groot deel ook aan het Fieldlab. In de aanmeldingen zie je over de jaren heen sowieso een stijgende lijn. Dan weet je wel dat je op de goede weg zit.”


Studenten Avans Hogeschool maken onderhoud voorspelbaar

In de grote hal van Gate2 ruikt het naar lijm en metaal. Op de tweede verdieping is Elmo Arrias druk bezig. “O, hoi, wacht even. Alles komt weer tegelijk vanochtend.” Groepjes studenten testen een klep. Anderen werken aan 3D-tekeningen die er veelbelovend uitzien. Veel bedrijvigheid dus. Toch heerst er rust.

Elmo Arrias is docent op het ROC Tilburg. Hier in Fieldlab CAMPIONE begeleidt hij studenten bij hun opleiding tot procesoperator. Zij zorgen straks voor de veiligheid en continuïteit van productie-installaties. “Hier leren ze horen, ruiken en voelen of een proces goed functioneert.” Dat Elmo een centrale rol heeft, is duidelijk. Ook Avans-studenten weten hem te vinden. Hij inspireert, ritselt materiaal en stelt kritische vragen.

Fieldlap CAMPIONE: een levensechte proefinstallatie
De proefinstallatie die ze hier gebouwd hebben, is volgens Elmo een speeltuin. “Studenten kunnen van alles uitproberen door te simuleren en te analyseren. En er kan eens iets fout gaan hè? Dat is ook belangrijk. Ze moeten nú leren hoe dat komt, en hoe je ingrijpt. Want later bij een baan in een olieraffinaderij is dat toch minder handig.”

MBO en HBO werken hier samen
Hier in Fieldlab CAMPIONE simuleren ze dus praktijkprocessen waarvan studenten kunnen leren. ROC-studenten procestechniek bijvoorbeeld. Ze werken samen met Avans-studenten mechatronica, chemische technologie of werktuigbouwkunde. Waar de één begint, kan de ander verder. Samen meten ze met trilling of infrarood wat er precies gebeurt tijdens een proces. Elmo: “Via sensoren zien studenten meteen: hier gebeurt iets! Dat leren ze zien én erop te reageren.”

Onderhoud voorspelbaar maken
“Hoe mooi zou het zijn als jouw auto niet meer standaard elke 20.000 kilometer nieuwe olie krijgt, maar voortaan elke 40.000 kilometer? Je bespaart geld, hoeft minder vaak naar de garage, én het scheelt een hoop olie-afval.” Met dit voorbeeld legt Elmo zijn studenten uit wat de voordelen zijn van voorspelbaar onderhoud. De conclusie: houd je een motor goed in de gaten? Dan zie je precies wanneer hij verse olie nodig heeft. En met de gegevens van veel auto’s -big data- voorspel je dat behoorlijk goed.

 

 

Het kan de drijfveer zijn om een fabriek langer open te houden
Resultaten uit het Fieldlab dragen bij aan het voorspelbaar maken van onderhoud van productiemachines. Veiligheid en continuïteit spelen daarbij een grote rol. Elmo: “Nu is onderhoud vaak standaard gepland. Maar dat is bijna nooit het juiste moment. Is het onderhoud te vroeg? Dat kost onnodig geld, want dure onderdelen kunnen vaak nog langer mee. Ben je te laat? Dat kost nóg meer geld. Want je fabriek ligt dan plotseling stil, of je moet allerlei dure ad-hoc-acties uitvoeren om de boel toch nog draaiende te houden. Door beter te voorspellen, kun je precies op tijd zijn met je onderhoud. Dat kan uiteindelijk nét de drijfveer zijn om een fabriek hier langer open te houden en niet een heel nieuwe te bouwen. In China, of waar dan ook.”

“We maken echt iets.”
Dit schooljaar simuleren ze hier een runaway, een chemische kettingreactie die in het echt behoorlijk uit te hand kan lopen. Max, vierdejaarsstudent werktuigbouwkunde bij Avans tekent de glasreactor in 3D, met alles erop en eraan. Max: “Deze opdracht vind ik wel tof. Normaal leveren we iets in op een USB-stick. Nu máken we echt iets.” ROC-studenten bouwen en lassen het frame. Elmo ritselt de onderdelen. Een soort mini-samenleving dus, waaraan iedereen zijn steentje bijdraagt.

Samen nieuwe dingen proberen
Elmo: “Wat ik zo mooi vind aan mijn werk? Dat we samen nieuwe dingen proberen. Deze winter hopen we bijvoorbeeld het perfecte biertje te brouwen. Dat wordt dan ons eigen Gate2 of CAMPIONE-biertje. Ook zijn we druk met virtual- en augmented reality in ons Skillslab. Ja, ik heb altijd wel zin in mijn dinsdagen hier”, besluit hij lachend.