Tilburg University

Kennis-as Midden-Brabant: levensader voor de toekomst

Dit is een publicatie van gemeente Tilburg.

Dit een artikel in de reeks van verhalen over de Strategische Meerjaren Agenda van Midden-Brabant: het belang van samenwerking in de regio. Negen gemeenten werken hier samen aan duurzame ontwikkeling op het gebied van economie, ecologie en sociale groei. Dit keer aandacht voor de kennis-as. Gemeenten, ondernemers en onderwijs bundelen hun krachten. Samen slim innoveren, een must voor de toekomst.

De digitalisering is door het coronavirus in een stroomversnelling terecht gekomen. Versnellen is het werkwoord. Meer dan ooit is slimme technologie en samenwerken onmisbaar om als bedrijf of organisatie toekomstbestendig te blijven. Dat onderstreept het belang van de kennis-as. Hoe dat er in de praktijk uit ziet, illustreren de verhalen in dit artikel over House of Leisure en Gate2.

Grensoverschrijdende samenwerking

Naast de lokale samenwerking tussen MindLabs, Midpoint Brabant, Plan-t, Interpolis, Gebouw 88, Tilburg University, Fontys, ROC Tilburg, gemeente Tilburg en tientallen andere betrokkenen, zijn er Brabant-brede lijnen met gespecialiseerde partijen zoals de data-universiteit JADS in Den Bosch, BUAS (serious gaming) in Breda, de EAISI in Eindhoven (onderzoek naar kunstmatige intelligentie) en Brainport Smart District in Helmond (ontwikkeling slimme woon- en werkwijken).

Dwars door de Spoorzone

Loet Visschers, strateeg economie bij de gemeente: “Naast de regionale kennis-as, hebben we onze eigen variant in de Spoorzone die doorloopt tot aan Tilburg University. Een plek waar veel diverse partijen elkaar inspireren en samenwerken aan de toekomst. Allemaal gericht op kennisinnovatie en digitale dienstverlening.” Je leest er meer over in een eerder verschenen artikel.

Slim ontspannen

House of Leisure is een initiatief van Midpoint Brabant, de verbindende schakel in Midden-Brabant op het gebied van Smart Industry, Smart Logistics en Smart Leisure. Gemeente Tilburg is als stakeholder van Midpoint Brabant nauw betrokken bij alle ontwikkelingen.

De focus van House of Leisure ligt op het creëren van nieuw aanbod op het gebied van vrije tijd. “De openbare ruimte krijg je leefbaarder door de juiste balans en verbinding te vinden tussen wonen, werken en recreëren. En beleving en leefbaarheid gaan wat mij betreft hand in hand.” Aan het woord is Joost Melis, directeur van House of Leisure. “We zijn een onafhankelijke stichting zonder winstoogmerk en hebben met een uitgebreid partnernetwerk heel wat expertise in huis. Dat delen we graag met gemeenten en provincie. Maar we helpen bijvoorbeeld ook musea met het ontwikkelen van plannen.”

Ontwikkelen en vernieuwen

Het aanbod op het gebied van vrije tijd in Brabant mag er zijn. “En toch is het noodzakelijk om te blijven vernieuwen en de openbare ruimte ‘beleefbaarder’ te maken. Kijk bijvoorbeeld al hoe het gedrag van de consument is veranderd door corona. De thuismarkt is flink gegroeid. Laat ook inwoners de kracht en kwaliteit van Brabant ervaren.”

Meten is weten

“Het is essentieel om te weten waar de markt op zit te wachten. Benut cijfers en feiten om na te gaan of je plan goede kans van slagen heeft in plaats van af te gaan op een buikgevoel. En kijk of het past bij het dna van je gemeente. De digitale kansenkaart die we hebben ontwikkeld is de ideale meetlat om daar snel achter te komen.”

De kaart geeft inzicht in 3 gebieden: het huidige aanbod, de behoeftes vanuit de markt en de vraag of het aanbod past bij het dna van een bepaald gebied in Brabant. “Met de digitale kansenkaart kun je aanbod vergelijken en erachter komen wat grote kans van slagen heeft of wellicht elders beter tot z’n recht komt. Het helpt bestuurders om sneller en beter besluiten te nemen als het gaat over het ontwikkelen van leisure in de regio.”

Samen

Bij de ontwikkeling van de kansenkaart zijn veel kennispartijen betrokken, zoals vierdejaarsstudenten van de HAS. “We zijn nu ook samen met BUAS in Breda bezig met de ontwikkeling van een game in 3D. Bestuurders kunnen het spel straks zelf gaan spelen en krijgen daarmee ook een rol in de ontwikkeling van kansen in de regio. “De kracht van multidisciplinaire samenwerking is enorm.”

Gate 2

Bij Gate2 in Gilze, de Smart Industry hub in Midden-Brabant, draait het om het ontwikkelen en realiseren van innovatieprojecten op het gebied van productietechnieken, simulatie en digitalisering. In verschillende labs vinden allerlei onderzoeken plaats. Zoals naar metaal en coatings, lijmverbindingstechnieken, carbonscans voor luchtvaartreparaties, een 3DPrintlab en nog veel meer. Trainingen voor (luchtmacht)piloten en autocoureurs via verschillende simulatoren met de meest geavanceerde technieken zijn er ook. Net als de ontwikkeling van ondergrondse elektrische laadstations voor auto’s. Zeer diverse onderdelen, met een onmisbare gemeenschappelijke deler: samen kennis delen.

Kennis is kracht

Onderzoek naar nieuwe mogelijkheden gebeurt in samenwerking met Tilburg University. “Het ontwikkelen van nieuwe technologieën vraagt ook om gekwalificeerd personeel dat daar straks mee om kan gaan. Vandaar de nauwe samenwerking met Avans Hogescholen en ROC Tilburg. De studenten en docenten werken volop mee aan de nieuwste ontwikkelingen”, vertelt Pierre van Kleef, programmamanager Midpoint-Brabant Smart Industry. “Van mensen uit het bedrijfsleven leren zij hier de kneepjes van het vak.”

Voorspelbaar onderhoud met CAMPIONE

Een echte fabriek met daarin een productielijn voor de procesindustrie. Het is nagebouwd in fieldlab CAMPIONE bij Gate2 in Gilze. “Alles draait om het bedenken, testen en ontwikkelen van gestructureerde innovaties voor voorspelbaar onderhoud. Want onderhoud uitvoeren op het moment dat het ook echt nodig is, kan heel veel geld besparen. Vaak gebeurt het volgens een standaard planning. Of het gebeurt pas wanneer er iets kapot gaat. In beide gevallen een onnodig hoge kostenpost. Daar is landelijk nog heel veel te winnen.”

Vanaf het begin zijn veel partijen betrokken, zoals Tilburg University, Avans Hogeschool, ROC Tilburg, Hoppenbrouwers Techniek, Fujifilm, BOM, Rijksuniversiteit Groningen, Delta, Hogeschool Zeeland, Tata Steel en Midpoint Brabant. Pierre: “Inmiddels bieden diverse bedrijven ons ruimte in hun fabriek aan voor pilots in de praktijk. De zogenoemde living labs. En zo delen we ervaringen en leren we van elkaar. Jaarlijks helpen we een paar MKB-bedrijven met innoveren in slim onderhoud. De successen delen we ter inspiratie. En zo vindt er steeds opnieuw kruisbestuiving plaats. Samen werken we aan een vernieuwende toekomst.”

Voor meer informatie over de programma's van Midpoint Brabant, Regio Hart van Brabant, MindLabs, House of Leisure en Gate2:


Tilburg: de sociale stad

Dit artikel is een publicatie van Brabant Brand Box.

Tilburg werd groot dankzij de textielindustrie en gold decennia als een echte arbeidersstad. Dankzij allerlei gebiedsontwikkelingen is het nu een hippe plek. Maar Tilburg wil nog steeds een inclusieve stad zijn, een stad voor iedereen.

Tilburg is een stad met een sociaal gezicht. Hier werd Jantje Beton opgericht (1968) en ontstond de Grote Club Actie (1972). Jarenlang vond hier Festival Mundial plaats en de jaarlijkse kermis (anderhalve week) spreekt een breed publiek aan.

In de jaren zestig, toen Tilburg naarstig op zoek ging naar mogelijkheden om de economie weer op gang te helpen nadat de textielindustrie was ingezakt, moest menig monumentaal gebouw het veld ruimen. Wat ervoor in de plaats kwam, deed de reputatie van Tilburg geen goed. Die tijd is echter allang voorbij; tegenwoordig zijn en worden allerlei gebieden juist met respect voor het verleden ontwikkeld. En Tilburg zou Tilburg niet zijn als het daarbij niet mikte op alle lagen van de bevolking.

Inclusieve stad

Tilburg ontstond uit een aantal buurtschappen, zogenaamde herdgangen. De oude dorpskernen zijn nog terug te vinden in de namen van oude wijken, zoals Oerle, Korvel en Broekhoven. Dankzij de schapenteelt groeide Tilburg rond 1600 uit tot de belangrijkste wolstad van Brabant. Eind negentiende eeuw werd Tilburg groot door de textielindustrie; in 1871 telde de stad maar liefst 125 wollenstoffenfabrieken.

Maar de reputatie van ‘wolstad’ en ‘arbeidersstad’ is inmiddels achterhaald. Nu is Tilburg een stad met een universiteit, hbo- en mbo-opleidingen, met bedrijven als Tesla, veel online bureaus en creatieve makers en met een grote logistieke sector (nummer één hotspot van Nederland, samen met Waalwijk). Toch streeft Tilburg er nog steeds naar een stad te zijn voor iedereen. ‘Tilburg wil een inclusieve stad zijn,’ staat in de begrotingsplannen van de gemeente. ‘Een stad waar mensen de ruimte krijgen om hun talenten zo maximaal mogelijk in te zetten; ongeacht leeftijd, handicap, geboortegrond, afstand tot de arbeidsmarkt.’

Piushaven

Tijd om in te zoomen. Als íemand het gebied Piushaven met eigen ogen heeft zien veranderen, is het Mery Schel. Ze werkt al veertig jaar(!) bij de gemeente Tilburg, sinds 2003 als gastvrouw in het bezoekerscentrum dat pal aan het Wilhelminakanaal (1923) is gevestigd. ‘Vroeger vond ik het hier eng,’ zegt Schel. ‘De schepen lagen aan de kade, diep in het kanaal en het was hier donker.’ Hoe anders is dat nu. ‘In de loop der jaren is dit gebied op een geweldige manier ontwikkeld, eigenlijk net als heel Tilburg. Nu is Piushaven een bruisend gebied waar mensen wonen, werken en zich vermaken. En allemaal genieten ze van het water.’ Aan beide zijden van het kanaal wemelt het hier van de winkeltjes, restaurants en barretjes. Dé blikvanger is Stadsbrouwerij 013, in 1935 ontworpen in Amsterdamse School-stijl door de veelzijdige Tilburgse architect Jos Schijvens en bijgenaamd ‘de Amsterdamse boot’ – omdat het inderdaad die vorm heeft.

Dwaalgebied

Soms geeft een naam veel weg. Dat geldt voor het Dwaalgebied aan de westzijde van het Tilburgs centrum. Een heerlijke wijk om rond te … juist ja. Hier hebben zich vooral kleine ondernemers gevestigd, en dat zorgt voor een gemoedelijke sfeer. Het gelach dat uit een van de panden klinkt, blijkt afkomstig te zijn van acht vrouwen die naast elkaar staan te koken, allemaal met een blauw schort voor. Eén vrouw spreekt met stemverheffing; dat zal Maud zijn, want dit is kookstudio Bij Maud.

Slagerij Leo Lejeune zit hier al sinds 1906, speelgoed koop je bij ‘Het zingende nijlpaard’ en voorstellingen bezoek je in theater De Nieuwe Vorst. Enkele gevels worden gesierd door straatpoëzie-op-maat (zoals het gedicht ‘Blnde vlek’: ‘Wat een mens toch in deze woorden ziet! Er staat wat er staat en zlfs dat niet’ – inclusief opzettelijke schrijffouten!). Vergeet niet tijdens het dwalen regelmatig omhoog te kijken, want het barst hier van de statige herenhuizen van lang geleden.

Wie kan de verleiding weerstaan om even plaats te nemen op het terras van stadscafé De Spaarbank (monumentaal pand uit 1910) of café Langeboom (‘laagdrempelig eetcafé met een brede doelgroep’)? Hier kom je ogen tekort, want op dit pleintje komen vijf straten samen – kijk uit met oversteken! De studentes Nicole en Veerle hebben hun eigen terrasje gecreëerd door enkele stoelen op de stoep te zetten. De een studeert HR, de ander Verpleegkunde – Tilburg is tenslotte ook studentenstad. Nicole omschrijft de Tilburgers als ‘superaardig’ en volgens Veerle voelt Tilburg als een dorp: ‘Je kent elke student. En de helft heeft niet eens een fiets, want je hebt hier alles bij de hand.’ Nicole: ‘Wonen kan hier goedkoop en ook uitgaan is een stuk goedkoper dan in de Randstad.’

LocHal

Het streven naar inclusiviteit komt mooi tot uitdrukking in de LocHal. Sinds de opening begin 2019 heeft dit gebouw (in de Spoorzone, waar de komende jaren veel nieuwe gebouwen zullen verrijzen) grote aantrekkingskracht op bezoekers uit Tilburg en ver daarbuiten. Het won al vele prijzen, waaronder die voor ‘mooiste gebouw van de wereld’ door het World Architecture Festival. Het is een hal van 18 meter hoog waar vroeger locomotieven werden gerepareerd en waar nu onder andere de bibliotheek is gevestigd. De kraan die de locs optilde (‘bedrijfslast: 16.000 kg.’) heeft zijn prominente plek behouden.

‘De bieb waar je stil moet zijn, bestaat niet meer,’ zegt directeur Peter Kok. ‘De bieb van nu is een plek waar allerlei organisaties onderdak vinden en ruimtes delen.’ Wanden vind je hier dan ook nauwelijks, wel gordijnen van 15 meter hoog en 45 meter breed (gemaakt door het plaatselijke TextielMuseum). De bibliotheek (finalist in de verkiezing van de ‘Beste bibliotheek ter wereld 2019’) is vanaf acht uur geopend, omdat de nachtopvang dan dichtgaat en daklozen hier hun telefoon kunnen opladen, de krant lezen en koffiedrinken. De Fuck Up Meetings (iemand deelt de grootste mislukking van zijn leven) worden zeer goed bezocht door twintig- tot dertigjarigen. ‘Studenten en scholieren studeren hier, hoogleraren en opa’s met kleinkinderen komen hier graag,’ zegt Kok. ‘We zijn de huiskamer en de studeerkamer van de stad. Hier voelt iedereen zich thuis.’ Precies wat ze in Tilburg graag willen.

Fotocredits: Marc Bolsius

 


Feiten & cijfers

  • Aantal inwoners in 2019: 217.000
  • Bijnaam: Wolstad, Carnavalsnaam: Kruikenstad (vroeger urineerden de Tilburgers in kruiken; die urine gebruikte de textielindustrie om wol te wassen, Tilburgers noemt men dan ook kruikenzeikers).
  • Stadsrechten sinds: 1809.
  • Trefwoorden: sociaal x experimenteel = creatie
  • Belangrijkste blikvanger: Westpoint, Sky Mirror (kunstwerk van Anish Kapoor), LocHal.
  • Bekende Tilburgers: Leo Alkemade (cabaretier), Kenny B (zanger), Steven Brunswijk (cabaretier), Peerke Donders (priester), Roy Donders (stylist), Marc-Marie Huijbregts (cabaretier), Henk Krol (politicus), Guus en Marc Meeuwis (zanger en zijn broer) en Jochen Otten (comedian).