Nieuw Gate2 bedrijf Aratos HAPS pioniert met dataverzameling vanuit de stratosfeer

Op 1 mei 2020 tekende Aratos HAPS het huurcontract bij Gate2. Vanuit Rijen werkt het bedrijf aan een high tech platform dat dataverzameling vanuit de stratosfeer mogelijk moet maken. CEO Peter Tjia: “In dit proces staat de eindgebruiker centraal. Daarvoor moeten we steun krijgen en toegang hebben tot een innovatief ecosysteem. Dat is een belangrijke reden waarom we voor deze locatie kozen. Met de aanwezigheid van bijvoorbeeld Koninklijke Luchtmacht en Daedalus Aviation Group is hier veel kennis aanwezig. Ook zoeken wij actief de samenwerking met andere partijen uit de regio op.”

Data verzamelen over wat er op onze aardbol gebeurt is niet nieuw. Denk aan GPS – satellietdata die je in je auto gebruikt om van A naar B te rijden. Of aan drones die beelden verzamelen voor digitale oppervlakte- of terreinmodellen en vliegtuigen die ingezet worden voor surveillance vanuit de lucht.

Wat is het voordeel van de stratosfeer?

Satellieten bevinden zich in de mesosfeer. Passagiersvliegtuigen en drones vliegen in de troposfeer. High-Altitude Platform Station systems (HAPS) richt zich op de laag daartussen: de stratosfeer. Wat is daar het voordeel van? Peter: “Vliegen in de stratosfeer maakt het real time verzamelen van data over grotere oppervlaktes bereikbaar voor veel meer partijen dan dat nu het geval is. Het is minder kostbaar. Je moet het zo zien. Om satellieten te lanceren heb je een raket nodig. En je haalt ze ook niet zomaar naar beneden. In de troposfeer, waar bijvoorbeeld passagiersvliegtuigen zich bevinden, is het dan weer relatief druk. En er is veel luchtweerstand, dus in de lucht blijven kost gewoon veel energie. Dat maakt voor een langere periode achter elkaar monitoren of surveilleren vanuit die luchtlaag lastig. Door te vliegen in de stratosfeer neem je die nadelen weg. Het kost veel minder energie om er te vliegen, en je kunt er redelijk makkelijk komen. Op dit moment wordt deze luchtlaag nog niet echt benut. En wij zien hier een goede businesscase in. Wij geloven echt dat dit wereldwijd impact kan hebben. Daarom pakken we de verdere ontwikkeling hiervan op.”

Hoe kwam Aratos HAPS bij Gate2 terecht?

Aratos HAPS is een dochteronderneming van de Griekse Aratos groep. Hoe kwamen jullie bij Gate2 terecht? Peter: “Het plan voor het High-Altitude Platform Station systems (HAPS) is in Griekenland ontstaan. Voor de verdere ontwikkeling van dit idee bleek Nederland beter geschikt. Uit ervaring weet ik dat je bij dit soort innovaties een samenwerking tussen publieke en private sector nodig hebt. En draagvlak, zodat je weet dat wat je ontwikkelt straks ook echt omarmd wordt. In de regio Midden-Brabant gebeurt veel op het gebied van aerospace. Denk aan de luchtmacht, maar ook aan een bedrijf als Daedalus Aviation Group. Hier zit bijvoorbeeld ook het Air Mobility Training Center van Defensie. Via de BOM kwam ik in contact met Midpoint Brabant en met programmamanager Pierre van Kleef. Door het kennisaanbod van andere bedrijven op de campus is dit voor ons de perfecte plek. Je loopt toch sneller bij elkaar binnen als je vanuit hetzelfde pand werkt. En we zoeken nadrukkelijk de lokale samenwerking op met zowel publieke als private partijen uit de regio.”

Wat gaat de komende tijd bij Gate2 gebeuren?

De ruimte die Aratos HAPS huurt, moet nog ingericht worden. Wat gaat hier de komende tijd gebeuren? Dick van Druten is managing director bij Kylla. De investeringstak van het bedrijf Kylla Capital Partners BV, is mede aandeelhouder van Aratos HAPS. Dick vertelt: “Samen met Paul van Kempen, directeur van aerospace en hightech specialist KEC BV, maken we een feasibility scan. Dat is het startpunt voor verdere ontwikkeling: een grondstation, software, een object dat de lucht in gaat en sensoren. En welke data is het meest interessant? Dat onderzoek doen we samen met de klant. Dus niet: wij bedenken iets moois, en vervolgens is er niemand die het wil hebben. De wensen van klanten zijn sturend in dit proces. We werken nu bijvoorbeeld al samen met de stad Parijs, voor warmte monitoring. Uiteindelijk willen we industrial lead worden: een aanjager van innovatie op dit vlak. In eerste instantie zal onze ruimte op Gate2 bedoeld zijn als een ontmoetingspunt en project office, op den duur is het ook de bedoeling dat we hier gaan bouwen. Over 12 tot 18 maanden zijn we dan als het goed is klaar om de lucht in te gaan voor een maiden flight.”

Aratos Group is in 2003 opgericht in Griekenland. Het bedrijf heeft wereldwijd ondernemingen. Sinds 2017 zijn ze ook actief in Nederland. Peter Tjia is CEO van de vijf Nederlandse ondernemingen, waaronder Aratos HAPS BV. Deze bedrijven zijn gespecialiseerd in slimme IT-oplossingen – zoals downstream processing en blockchain – gericht op onder meer binnenlandse veiligheid, medische toepassingen en overheidsdata. Kylla Corporate Transactions is in 2002 opgericht in Amsterdam. Het bedrijf bemiddelt tussen ondernemers en investeerders wereldwijd. Daarnaast financiert Kylla projecten vanuit haar investeringstak, zoals Aratos HAPS.


Ruimte voor innovatie en uitbreiding op Gate2

MATinspired - een snelgroeiend bedrijf dat vanuit Gate2 werkt - ontwikkelt en verkoopt testkits waarmee organisaties zelf materiaalonderzoek kunnen doen. “Het midden- en kleinbedrijf heeft hier vaak geen eigen deskundige voor in dienst. Dan is het toch wel heel prettig als je op locatie kunt testen of een lasnaad goed is gezet en of er giftige stoffen in je materiaal zitten.”  Hoe het bedrijf in Rijen terecht kwam, en wat het naast de testkits nog meer doet? We spreken erover met oprichter en natuurkundig ingenieur Niels Kuijpers.

Het is inmiddels alweer drieënhalf jaar geleden dat MATinspired naar Gate2 in Rijen kwam, herinnert Niels zich. “Maar het voelt alweer veel langer.” Niels richtte MATinspired op in 2008, en vanaf dat moment werkte hij vanuit een bedrijfsverzamelgebouw op de campus van TU/E. Waarom besloot hij te verhuizen? “Bij Gate2 is meer ruimte voor mijn bedrijf. Daarom was de overstap naar Rijen een logische voor ons.”

Een andere reden voor de verhuizing naar Gate2, vertelt Niels, is de dynamiek op de campus. “Er zitten hier veel verschillende bedrijven met veel kennis. Met de Lijmacademie werkte ik bijvoorbeeld al wel eens samen. Elke dinsdag zijn hier studenten van Avans, en dat brengt ook weer nieuwe energie met zich mee. Met Fieldlab Campione werken we informeel samen. We delen ruimtes en we wisselen gereedschap uit, bijvoorbeeld.”

Onafhankelijk werken

MATinspired begon op Gate2 met alleen een laboratorium. Daar stonden dan ook een paar computers in, voor Niels en voor zijn collega. Maar dat werd al snel te klein. Inmiddels is het bedrijf naast het lab uitgebreid met verschillende andere ruimtes. Niels, breed glimlachend: “We bezetten nu bijna de volledige helft van deze verdieping.”

Het eigen laboratorium bij Gate2 was voor MATinspired een flinke investering. Maar dat is het wél meer dan waard. Niels: “Een eigen laboratorium kun je precies zo inrichten als je zelf wil. Daardoor zijn we nu flexibeler dan voorheen, toen we een kant en klare laboratoriumruimte huurden. ” Voor MATinspired is het belangrijk om volledig onafhankelijk te zijn, legt Niels uit. “En door onze verhuizing naar Gate 2 kunnen we dat ook blijven.”

Van kant-en-klaar testen tot uitgebreid onderzoek

In één van de ruimtes schuift Niels een grote kast open. “Zelfs wanneer je geen expert bent op het gebied van materiaalkunde, kun je deze tests heel goed uitvoeren”, vertelt hij over de testkits voor verschillende metalen, verbindingen en gifstoffen. “Je hoeft alleen maar de stappen te volgen. Vergelijk het met een kant-en-klaar maaltijd: alle ingrediënten staan netjes afgewogen klaar. Het enige dat je hoeft te doen is het te bereiden.” Het laboratorium heeft een centrale plek in het bedrijf van Niels. “Alle testkits ontwikkelen we zelf, hier, in het lab,” legt hij uit. Daardoor is MATinspired flexibel, en kunnen ze de kits steeds aanpassen aan wensen vanuit de markt. “Daarnaast gebruiken we het lab voor onze workshops metaalkunde en metallografie”, vervolgt hij. “Die bestaan standaard uit een deel theorie en een deel practicum. Daarin zijn we best wel uniek. We vertellen over de theorie, en in het lab laten we óók meteen zien hoe de metaalkunde in de praktijk werkt.” Soms komen bedrijven met ingewikkeldere vragen bij Niels terecht. “Dan voeren we zelf het materiaalonderzoek uit, en geven we advies over materiaalontwikkeling. Of we doen schadeonderzoek, om te achterhalen waardoor er bijvoorbeeld roest of scheuren in materiaal ontstaan. Daarmee nemen we zo’n bedrijf een hoop kosten en zorgen uit handen.”

Flexibiliteit

Waar staat MATinspired - wat Niels betreft - over een jaar of vijf? “Hopelijk zijn we dan weer wat gegroeid”, begint hij. “Maar het allerbelangrijkste? Dat we een wendbaar en creatief bedrijf blijven. En dat we door groei nog sneller kunnen reageren op vragen vanuit de markt. Dat we blijven innoveren. Mijn hoofd zit barstensvol ideeën, daar kunnen de komende tijd wel mee vooruit.”


Campione: Avans-studenten leren, onderzoeken en testen in geavanceerd Fieldlab

In het Campione project, mede geïnitieerd door Midpoint Brabant en gevestigd bij Gate 2, werken studenten van Avans Hogeschool nauw samen met partijen uit het veld. Zo slaan ze meerdere vliegen in één klap: studenten werken volgen de principes van praktijkgericht leren, ze krijgen de actuele stand van zaken in het bedrijfsleven mee en ze komen meteen in contact met potentiële toekomstige werkgevers.

“Als individuele opleiding hadden we nooit voldoende draagvlak en capaciteit om een uniek fieldlab als dit op te tuigen,” begint Jobert Ludlage (docent elektrotechniek bij Avans). Sinds ongeveer vijf jaar werkt hij met collega’s en studenten in Fieldlab Campione bij Gate 2 in Rijen. Nu is dat in ieder geval één keer per week, op dinsdagochtend. Hij begeleidt dan, onder meer met zijn collega René Potters, studenten bij onderzoek en projecten die ze in het Fieldlab uitvoeren. “Doordat we hier samenwerken met verschillende opleidingen van Avans, met het ROC en met bedrijven, en dan heb je dat hoognodige draagvlak wél.”

Net echt

Centraal in het Fieldlab staat een proefopstelling van een automatiseringsproces: geavanceerde techniek die je in industriële processen tegenkomt, maar dan in het klein. “We pompen alleen maar water rond,” vertelt René Potters met een glimlach. “Maar de effecten van kleppen, sensoren, warmtewisselaars en filters zijn zo realistisch dat we processen uit de chemische industrie zeer accuraat kunnen nabootsen.” De opstelling is bovendien aangesloten op een centraal systeem, waardoor Jobert, René en hun collega’s alles wat de studenten doen kunnen monitoren. “Zo kunnen we on the spot aanwijzingen geven als dat nodig is. Of we kijken samen met studenten wat er gebeurt: er hapert iets - hoe komt dat? Dat we dat op deze manier kunnen simuleren en begeleiden is voor ons en voor onze studenten ontzettend leerzaam.”

Wat doen de studenten hier dan precies? “Binnen de minor procesautomatisering werken studenten in projectgroepjes. En iedere groep werkt aan een eigen opdracht,” legt René uit. Opdrachten gaan dan over het inrichten en onderhouden van automatiseringsprocessen, dus bijvoorbeeld: hoe merk je dat onderdelen versleten zijn en hoe anticipeer je daar dan op? Jobert: “Op dit moment begeleid ik een groep die werkt aan een nieuw soort klep in de proefopstelling. Die klep moeten ze installeren in het proces, en het onderdeel moet gekoppeld worden aan de centrale computer en aan de virtuele proefopstelling. Best een lastige klus, waarbij de groepen studenten elkaar over en weer gelukkig ook wel helpen. Vervolgens simuleren ze slijtage bij zo’n klep: er komt meer of juist minder water doorheen. Hoe kan dat? Wat kunnen we hieraan doen? En ook: hoe kunnen we dit voorkomen? Aan het eind van de minor presenteren alle groepen hun bevindingen aan ons en aan elkaar - hier”, wijst hij, “in de proefopstelling.”

Pionieren

In het begin was het nog best wel even pionieren bij Fieldlab Campione. “De samenwerking met het ROC zat meteen goed, trouwens. We versterken elkaar, nu nog steeds”, zegt Jobert. “En ik denk eerlijk gezegd niet dat deze samenwerking er zonder Campione was geweest.” Naast ROC, Avans en Tilburg University vervullen bedrijven zoals Sitech, Delta, Fuji Film en Tata Steel een belangrijke rol in Campione. René vult aan: “Ook de contacten met die bedrijven verlopen prettig. Als hogeschool staat goed onderwijs voor ons op nummer één en daarin werken we graag samen met het bedrijfsleven. Zo komen we tot goede opdrachten: we zijn enorm geholpen met de ondersteuning vanuit het bedrijfsleven om vragen en instructies zo realistisch mogelijk vorm te geven." Voor bedrijven is het bovendien erg belangrijk om met studenten elektrotechniek in contact te komen, gezien het grote tekort aan techneuten op de arbeidsmarkt. "En dat gebeurt dus onder andere hier, bij Campione.”

Groot succes

Maar er zijn ook andere, onvoorziene voordelen aan het werken op de Gate 2-campus, samen met bedrijven uit de chemische industrie, vertelt Jobert: “Dat we nu ook gaan werken met nieuwe technieken zoals Virtual en Augmented Reality, dat was ons binnen de schoolmuren niet zo snel gebeurd.” René: “Hier zien studenten waar bedrijven mee bezig zijn, met welke onderzoeken en ontwikkelingen ze zich bezighouden. Da’s belangrijk, want op redelijk korte termijn komen die studenten zelf in het werkveld terecht. Als je vandaag al weet wat er morgen gebruikt wordt en hoe je vakgebied zich ontwikkelt, dan ben je goed voorbereid.”

Jobert en René hebben al een paar keer genoemd dat Campione zo’n groot succes is. Maar hoe weten ze dat eigenlijk? “Heel makkelijk”, besluit Jobert met een knipoog. “Elk jaar melden er zich weer meer studenten van andere opleidingen en hogescholen voor de minor procesautomatisering aan. Die hebben dan van hun vrienden gehoord dat dit zo’n goed project is, en dat ligt voor een groot deel ook aan het Fieldlab. In de aanmeldingen zie je over de jaren heen sowieso een stijgende lijn. Dan weet je wel dat je op de goede weg zit.”